7 ફોટો ગેલેરી

Cancer Medicine Price Cut / કેન્દ્ર સરકારનો મોટો નિર્ણય, કેન્સરની દવાઓ પર ટ્રેડ માર્જિન 30% સુધી મર્યાદિત!

Last Updated: 01:42 PM, 9 October 2026

FOLLOW ON

શેર કરો

કેન્સરની સારવાર માત્ર દર્દીના સ્વાસ્થ્યની જ કસોટી નથી કરતી, પરંતુ ઘણીવાર તે સમગ્ર પરિવારની બચત પણ ખર્ચી નાખે છે. હોસ્પિટલના વારંવારના આંટાફેરા અને નિદાન માટેની તપાસના ખર્ચની વચ્ચે, મોંઘી દવાઓ ખરીદવી એ પણ એક મોટો પડકાર બની જાય છે.

1/7

1. કેન્સરની દવાઓને લઇ સરકારનો મોટો નિર્ણય

કેન્સરની દવાઓના ભાવ ઘટાડવા માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લેવામાં આવેલું પગલું લાખો દર્દીઓ માટે આશાનું કિરણ અને રાહત લઈને આવ્યું છે. સરકારની દવાઓના ભાવ નિયંત્રક સંસ્થા, 'નેશનલ ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રાઇસિંગ ઓથોરિટી' (NPPA) એ કેન્સરની અમુક દવાઓ પરના ટ્રેડ માર્જિનને મહત્તમ 30 ટકા સુધી મર્યાદિત કરવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી છે. એવો અંદાજ છે કે આનાથી કેટલીક દવાઓના ભાવમાં 20 થી 70 ટકાનો ઘટાડો થઈ શકે છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, દર્દીઓ વાર્ષિક આશરે 2,500 કરોડની બચત કરી શકશે.જોકે, કેન્સરની તમામ દવાઓના ભાવ એકસાથે ઘટાડવામાં આવશે નહીં. આ નિર્ણય માત્ર એવી કેન્સરની દવાઓને જ લાગુ પડશે જેનો સમાવેશ સરકાર દ્વારા નક્કી કરવામાં આવનારી અંતિમ યાદીમાં કરવામાં આવશે. આ એવી દવાઓ છે જેના ભાવ હાલમાં સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત કોઈ પણ ભાવ-મર્યાદા હેઠળ આવતા નથી.

આ તસવીર શેર કરો

2/7

2. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય

એક નિષ્ણાત સમિતિ નક્કી કરશે કે કઈ દવાઓ આ નિયમના દાયરામાં આવે છે. ત્યારબાદ, NPPA દ્વારા જાહેરનામું બહાર પાડવામાં આવશે અને કિંમત પુનર્નિર્ધારણની પ્રક્રિયા શરૂ થશે. આ નિયમમાં બ્રાન્ડેડ અને જેનેરિક એમ બંને પ્રકારની દવાઓ, તેમજ દેશમાં ઉત્પાદિત અને આયાત કરાયેલી દવાઓનો સમાવેશ થઈ શકે છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય કેન્સરની સારવારનો ખર્ચ ઘટાડવાનો અને દવાઓના ભાવ નિર્ધારણમાં પારદર્શિતા લાવવાનો છે.

આ તસવીર શેર કરો

3/7

3. કેન્સરની દવાઓ પર કેટલો ઘટશે ખર્ચ ?

NPPAના અંદાજ મુજબ, આ નિર્ણયને કારણે દવાઓની મહત્તમ છૂટક કિંમત (MRP)માં 20 થી 70 ટકાનો ઘટાડો થઈ શકે છે. જોકે, કિંમતમાં આ ઘટાડો તમામ દવાઓ માટે એકસરખો નહીં હોય; તે ઉત્પાદકથી લઈને જથ્થાબંધ વિક્રેતા અને છૂટક વિક્રેતા સુધીના વિવિધ તબક્કે હાલમાં ઉમેરવામાં આવતા માર્જિન પર આધારિત રહેશે. સરકારે દર્દીઓ માટે વાર્ષિક અંદાજે 2,500 કરોડ રુપિયાની સંભવિત બચતનો અંદાજ મૂક્યો છે. કેન્સરની દવાઓ માટેના ભારતીય બજારનું મૂલ્ય વાર્ષિક અંદાજે 12,500 કરોડ રુપિયા છે, જેમાં 'નોન-શેડ્યૂલ્ડ' દવાઓનો હિસ્સો નોંધપાત્ર છે.

આ તસવીર શેર કરો

4/7

4. શું છે વ્યાપારિક માર્જિન?

જ્યારે કોઈ દવા ઉત્પાદક પાસેથી વિતરકો અને છૂટક વિક્રેતાઓ મારફતે દર્દી સુધી પહોંચે છે, ત્યારે દરેક મધ્યવર્તી તબક્કે નફાનો હિસ્સો ઉમેરવામાં આવે છે; આ તફાવતને 'ટ્રેડ માર્જિન' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. NPPAની બેઠકની વિગતો અનુસાર, કેન્સરની બિન-નિર્ધારિત દવાઓ માટે સરેરાશ ટ્રેડ માર્જિન લગભગ 170 ટકા હોવાનું જણાયું હતું, અને અંદાજો સૂચવે છે કે કેટલાક કિસ્સાઓમાં તે 700 ટકા સુધી પણ પહોંચી શકે છે. નવી વ્યવસ્થાનો ઉદ્દેશ્ય આવા ઊંચા માર્જિન પર અંકુશ લાવવાનો છે. આ પ્રસ્તાવ હેઠળ, ટ્રેડ માર્જિનને MRPના 30 ટકા સુધી મર્યાદિત કરવામાં આવશે.

આ તસવીર શેર કરો

5/7

5. કઇ દવાઓ પર લાગૂ થશે નિર્ણય

દવાના ભાવ નિયંત્રક સત્તામંડળે આ પ્રસ્તાવને સૈદ્ધાંતિક મંજૂરી આપી દીધી છે. હવે એક નિષ્ણાત સમિતિ નવા માળખા હેઠળ સમાવિષ્ટ કરવામાં આવનારી કેન્સરની દવાઓની યાદી તૈયાર કરશે. ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગે આરોગ્ય મંત્રાલયને 'ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ હેલ્થ સર્વિસીસ' (DGHS) હેઠળ એક સમિતિની રચના કરવા જણાવ્યું છે. ઉપલબ્ધ માહિતી મુજબ, આ સમિતિને 14 ઓક્ટોબર, 2026 સુધીમાં તેનો અહેવાલ સુપરત કરવા કહેવામાં આવ્યું છે. જરૂરિયાત મુજબ આ યાદીને સમયાંતરે અપડેટ પણ કરવામાં આવી શકે છે. ચોક્કસ દવાઓ કેટલી સસ્તી થશે તે બાબત અંતિમ યાદી અને જાહેરનામું બહાર પાડવામાં આવ્યા પછી જ જાણી શકાશે.

આ તસવીર શેર કરો

6/7

6. 2019માં ઘટી હતી કેન્સરની દવાઓની કિંમત

સરકારે અગાઉ 2019માં આવી જ વ્યવસ્થા અમલમાં મૂકી હતી. તે સમયે, કેન્સરની સારવારમાં વપરાતી 42 'નોન-શેડ્યૂલ્ડ' દવાઓના ટ્રેડ માર્જિન પર મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી હતી. NPPAના જણાવ્યા અનુસાર, આ પગલાને કારણે 526 બ્રાન્ડ્સની કિંમતોમાં ઘટાડો થયો હતો. કેટલીક બ્રાન્ડ્સની MRPમાં 91 ટકા સુધીનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. તે નિર્ણયથી વાર્ષિક અંદાજે 984 કરોડ રુપિયાની બચત થવાનો અંદાજ હતો. હવે આ નવા પ્રસ્તાવને એ જ પહેલના આગામી પગલા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.

આ તસવીર શેર કરો

7/7

7. સુપ્રીમ કોર્ટ પણ ઉઠાવે છે મોંઘી દવાઓનો મુદ્દો

સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્સરની દવાઓના ઊંચા ભાવ અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. 22 સપ્ટેમ્બરના રોજ, કોર્ટે કેન્સરની આવશ્યક દવાઓના અતિશય ભાવ અંગે કડક ટિપ્પણીઓ કરી હતી. 29 સપ્ટેમ્બરની સુનાવણી દરમિયાન, એક ચોક્કસ દવાનું ઉદાહરણ આપવામાં આવ્યું હતું જેમાં રિટેલરોને સપ્લાય કરવામાં આવતી કિંમત આશરે 27,00 રુપિયા હતી, જ્યારે તેની મહત્તમ છૂટક કિંમત (MRP) આશરે 27,000 રુપિયા હતી. કોર્ટે આ દવાઓ પરના રિટેલ માર્જિન અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા. આ બાબતે આગામી સુનાવણી 12 ઓક્ટોબરના રોજ નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે.

આ તસવીર શેર કરો

સંકળાયેલા મુદ્દાઓ

nppa 30 percent trade margin cap 2500 crore savings cancer drugs price cut