અમદાવાદ / અમદાવાદના આ 'હીટ એક્શન પ્લાન'માં યુરોપે દાખવી રૂચી, અનેક લોકોના બચાવ્યા જીવ, જાણો કેવી રીતે કામ કરે છે હીટ એક્શન પ્લાન?

વર્ષ ૨૦૧૦ના ઉનાળામાં સર્જાયેલી દુર્ઘટનામાંથી જન્મેલા અમદાવાદનો હીટ એક્શન પ્લાન હવે વધતી હીટવેવનો સામનો કરી રહેલાં યુરોપિયન શહેરો માટે સંભવિત મોડેલ તરીકે ચર્ચાઈ રહ્યું છે. વહેલી ચેતવણી અને સંકલિત પગલાં દ્વારા હજારો લોકોના જીવ બચાવવામાં મદદરૂપ બનેલો આ પ્લાન ૩થી ૯ સપ્ટેમ્બર દરમિયાન પ્રાગની ચેક યુનિવર્સિટી ઓફ લાઇફ સાયન્સિસ (સીઝેડયુ) ખાતે યોજાનારી CLARA સમર સ્કૂલ ઓન ક્લાઇમેટ ચેન્જ એન્ડ હેલ્થમાં રજૂ કરવામાં આવશે.

૨૦૧૦ની ગરમીમાં અમદાવાદમાં કેટલાય લોકોનાં મૃત્યુ થયાં હતાં. આ ઘટનાએ ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ પબ્લિક હેલ્થ ગાંધીનગર (આઈઆઈપીએચ-જી)ના નિષ્ણાતોને અન્ય હિતધારકો સાથે મળીને દક્ષિણ એશિયાનો પ્રથમ વ્યાપક હીટ એક્શન પ્લાન તૈયાર કરવા પ્રેર્યા હતા. અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (એએમસી) અને ભાગીદાર સંસ્થાઓ સાથે મળીને તૈયાર કરાયેલો આ કાર્યક્રમ ૨૦૧૩માં શરૂ થયો હતો.

હીટ એક્શન પ્લાન કેવી રીતે કામ કરે છે?

• હીટ એક્શન પ્લાન: વહેલી ચેતવણી, સલાહ અને સંકલિત પ્રતિસાદ દ્વારા ગરમીથી થતી બીમારી અને મૃત્યુ ઘટાડવા.
• નિષ્ણાતોની મદદથી આયોજન: પ્રો. દિલીપ માવલંકર અને નિષ્ણાતોએ ગરમીનાં મુખ્ય પરિબળો ઓળખી તેના આધારે ઉપાયો નક્કી કર્યા.
• આઈએમડી આધારિત આગાહી: હીટવેવ અંગે અગાઉથી ચેતવણી.
• કલર એલર્ટ: પીળા, નારંગી અને લાલ એલર્ટને અનુરૂપ પગલાં.
• એએમસી દ્વારા જનજાગૃતિ: ઝડપથી મોટા પાયે લોકોને ગરમી અંગે માહિતી પહોંચાડવી.
• EMS સંકલન: EMRI-108 ગરમીના કેસને વહેલા ઓળખી સારવાર ઝડપી બનાવે છે.
• કૂલિંગ ઉપાય: ચૂનો અથવા પ્રતિબિંબિત રંગથી છતને ઠંડી રાખવાના ઉપાયો.
• જાહેર માર્ગદર્શન: પૂરતું પાણી પીવું, સુતરાઉ કપડાં પહેરવાં અને ગરમીથી બચવાની મૂળભૂત સાવચેતી રાખવી.
• આઉટડોર કામ માટે પ્રોટોકોલ: સીધા તડકાથી બચવું અને નક્કી કરેલા સમયાંતરે વિરામ લેવો.

આ સિસ્ટમમાં હીટ એલર્ટ અને જાહેર સંદેશાવ્યવસ્થાનું સુવ્યવસ્થિત માળખું ઊભું કરવામાં આવ્યું છે, જેને ત્યાર બાદ અન્ય ભારતીય શહેરે પણ અપનાવીને પોતાની જરૂરિયાત મુજબ વિકસાવ્યું છે.

યુરોપમાં કેમ વધી રુચિ?

આ વર્ષે યુરોપમાં પડેલી ગંભીર હીટવેવ અને વિક્રમી તાપમાન બાદ જર્મની, ફ્રાન્સ, સ્પેન અને બ્રિટનમાં હજારો લોકોનાં મૃત્યુ થયાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. તેના પગલે નીતિ ઘડનારા અને જાહેર આરોગ્ય સંસ્થા પરંપરાગત ઉપાયથી આગળ વધીને નવા રસ્તા શોધી રહ્યા છે.

IIPH-Gના પ્રો. મહાવીર ગોલેચ્હા પ્રાગના કાર્યક્રમમાં ભાગ લેશે. તેઓ અતિશય ગરમીની કાસ્કેડિંગ અસરો પર વાત કરશે અને ‘India’s Heat Action Plan: A Successful Public Health Policy for Extreme Heat in the Global South’ વિષય પર ભારતનો અનુભવ રજૂ કરશે.

તેઓ અમદાવાદ અને રાજકોટમાં વહેલી ચેતવણી પ્રણાલી, અસરકારક વિભાગીય સંકલન અને શાસન, મોટા પાયે જનજાગૃતિ તથા સમુદાય આધારિત પહેલો દ્વારા હીટવેવને પ્રાથમિકતા આપવાના પ્રયાસો પર પ્રકાશ પાડશે. યુરોપિયન શહેરોમાં અતિશય ગરમીથી થતી બીમારી અને મૃત્યુ ઘટાડવા માટે ગુજરાત અને ભારતના અનુભવો ઉપયોગી બની શકે છે.

ઓછા ખર્ચના ભારતીય ઉપાયો યુરોપ માટે ઉપયોગી

પ્રાગમાં યોજાનારી ચર્ચામાં ડેટા આધારિત નિર્ણય, કુદરત આધારિત ઉપાયો, ઇકોસિસ્ટમ આધારિત આપત્તિ જોખમ ઘટાડો, હવામાન-સક્ષમ આરોગ્ય વ્યવસ્થા માટે સુધારેલું ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ખર્ચ-અસરકારકતાનું વિશ્લેષણ જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થશે.

IIPH-Gના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, ભારતની તાકાત ઓછા ખર્ચે સરળતાથી અમલમાં મૂકી શકાય તેવા ઉપાયોમાં છે, જ્યારે યુરોપની ટેક્નોલોજી અને સમુદાય સ્તરની વ્યૂહરચનાઓ આવા પ્રયાસોને વધુ મજબૂત બનાવી શકે છે.

આ પણ વાંચોઃ GIFT City Dual Listing: ભારતીય કંપનીઓ માટે ડ્યુઅલ લિસ્ટિંગના નિયમોને વેગ

મુખ્ય સંદેશ એ છે કે અમદાવાદનું HAP માત્ર સ્થાનિક મોડેલ નથી રહ્યું; વધતી ગરમી સામે લડવા માટે તેને ઓછા ખર્ચે અમલમાં મૂકી શકાય તેવા અને અન્ય શહેરોમાં લાગુ કરી શકાય તેવા મોડેલ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ