વિશ્વ / સાઉદી અરેબિયા પણ બનાવી રહ્યું છે પરમાણુ શસ્ત્રો, અમેરિકાના ઉપપ્રમુખના નિવેદનથી વૈશ્વિક સ્તરે ચિંતા વધી

મધ્ય પૂર્વની ભૂ-રાજનીતિમાં ફરી એક વખત ગરમાવો જોવા મળી રહ્યો છે. અમેરિકાના ઉપપ્રમુખ જેડી વેન્સના તાજા નિવેદને વૈશ્વિક સ્તરે ચિંતા વધારી દીધી છે. વેન્સે સંકેત આપ્યો છે કે જો ઈરાન પરમાણુ હથિયાર બનાવવાની દિશામાં આગળ વધે છે, તો માત્ર ઈરાન પૂરતું જ નહીં પરંતુ સમગ્ર મધ્ય પૂર્વ પરમાણુ હથિયારોની સ્પર્ધામાં ફસાઈ શકે છે. તેમના કહેવા મુજબ, આ પરિસ્થિતિમાં સૌથી પહેલા સાઉદી અરેબિયા અને ત્યારબાદ ખાડી વિસ્તારના અન્ય દેશો પણ પરમાણુ ક્ષમતાની તરફ આગળ વધી શકે છે.

જેડી વેન્સે આ વાત જાણીતા પત્રકાર મેગિન કેલીને આપેલા એક ઇન્ટરવ્યૂ દરમિયાન કહી હતી. તેમણે ખૂબ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે ઈરાનને પરમાણુ હથિયાર મળવું સમગ્ર પ્રદેશ માટે અત્યંત જોખમી સાબિત થશે. વેન્સના મતે, જો ઈરાન આ દિશામાં સફળ થાય છે, તો બીજા જ દિવસે સાઉદી અરેબિયા પણ પોતાની સુરક્ષા માટે સમાન પગલું ભરશે અને ત્યારબાદ ખાડીના અન્ય અરબ દેશો પણ આ દોડમાં સામેલ થઈ જશે.

વેન્સના આ નિવેદનથી એ સંકેત મળે છે કે સાઉદી અરેબિયા કદાચ પહેલેથી જ પરમાણુ ક્ષમતાની તૈયારી કરી રહ્યું હોઈ શકે છે. જો કે સાઉદી અરેબિયાએ ખુલ્લેઆમ પરમાણુ હથિયાર બનાવવાની જાહેરાત કરી નથી, પરંતુ તેના વૈજ્ઞાનિક અને ટેક્નોલોજીકલ વિકાસ પર નજર રાખનાર નિષ્ણાતો લાંબા સમયથી આ બાબત પર ચર્ચા કરતા આવ્યા છે. વેન્સે ચેતવણી આપી કે મધ્ય પૂર્વમાં પરમાણુ હથિયારોની દોડ સમગ્ર વિશ્વની સુરક્ષા માટે ગંભીર ખતરો બની શકે છે.

અમેરિકાની નીતિ વિશે વાત કરતાં જેડી વેન્સે જણાવ્યું કે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું મુખ્ય લક્ષ્ય દુનિયામાં પરમાણુ હથિયારોના ફેલાવાને રોકવાનું છે. તેમણે કહ્યું કે ટ્રમ્પ ઈરાક યુદ્ધ દરમિયાન થયેલી ભૂલોને ફરી દોહરાવવા માંગતા નથી. અમેરિકાની પ્રાથમિકતા હંમેશા કૂટનીતિ અને સંવાદ દ્વારા ઉકેલ લાવવાની રહેશે, પરંતુ જો પરિસ્થિતિ બેકાબૂ થાય તો કડક પગલાં લેવામાં પણ સંકોચ નહીં રાખવામાં આવે.

વેન્સે સ્પષ્ટ કહ્યું કે ઈરાન પરમાણુ હથિયાર બનાવી શકે નહીં, આ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિની સ્પષ્ટ અને અડગ નીતિ છે. તેમણે ઉમેર્યું કે ટ્રમ્પ તમામ વિકલ્પો ખુલ્લા રાખશે, તમામ દેશો સાથે વાતચીત કરશે અને શક્ય તેટલું સૈન્ય કાર્યવાહી ટાળવાનો પ્રયાસ કરશે. તેમ છતાં, જો અંતિમ વિકલ્પ તરીકે સૈન્ય પગલું ભરવું પડે, તો તે નિર્ણય લેવામાં આવશે.

ઇન્ટરવ્યૂ દરમિયાન ઈરાનમાં ચાલી રહેલા સરકાર વિરોધી પ્રદર્શનનો મુદ્દો પણ ઉઠાવવામાં આવ્યો. આ અંગે વેન્સે કહ્યું કે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ ઈરાની જનતા પ્રત્યે સહાનુભૂતિ ધરાવે છે. તેમણે જણાવ્યું કે જો ઈરાનમાં સ્વતંત્ર વિચારધારાવાળા લોકો પોતાનું નેતૃત્વ સ્થાપે અને અમેરિકાની સાથે મિત્રભાવ રાખતી સરકાર બને, તો તે સમગ્ર પ્રદેશ માટે સકારાત્મક સંકેત હશે. વેન્સે દાવો કર્યો કે ટ્રમ્પના કાર્યકાળ દરમિયાન ઈરાન પરમાણુ હથિયાર બનાવવામાં સફળ નહીં થાય.

વેન્સના આ નિવેદનો એવા સમય પર આવ્યા છે, જ્યારે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે કૂટનીતિક સંપર્ક ફરી શરૂ થવાના સંકેત મળી રહ્યા છે. અમેરિકાના પ્રતિનિધિ સ્ટીવ વિટકોફ શુક્રવારે ઓમાનમાં ઈરાની અધિકારીઓ સાથે મુલાકાત કરવાના છે. ઈરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે માત્ર તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર જ ચર્ચા કરવા તૈયાર છે, જ્યારે અમેરિકા ઈરાનના મિસાઇલ કાર્યક્રમને પણ ચર્ચાના દાયરા હેઠળ લાવવા માંગે છે.

આ સમગ્ર પરિસ્થિતિએ મધ્ય પૂર્વમાં નવી અનિશ્ચિતતા ઉભી કરી છે. જો પરમાણુ હથિયારોની દોડ શરૂ થાય છે, તો તેનો પ્રભાવ માત્ર આ પ્રદેશ પૂરતો નહીં રહે, પરંતુ વૈશ્વિક રાજકારણ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાને પણ ગંભીર રીતે અસર કરશે.