6 ફોટો ગેલેરી

CNG vs EV Car / CNG કે EV, કઈ કાર છે વધુ સારી?સ્ટડીમાં સામે આવ્યું મોટું તારણ, માઇલેજ-ખર્ચના આધારે સમજો કઈ કારમાં શું છે ફાયદો

Last Updated: 07:23 PM, 2 October 2026

FOLLOW ON

શેર કરો

ધ એનર્જી એન્ડ રિસોર્સીસ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના તાજેતરના અભ્યાસ મુજબ, ભારતની વર્તમાન પાવર સિસ્ટમને ધ્યાનમાં લેતાં CNG કારો પોતાની સમગ્ર લાઇફસાયકલમાં EV ની સરખામણીએ પર્યાવરણને ઓછું નુકસાન પહોંચાડે છે.

1/6

1. CNG કે EV, કઈ કાર છે વધુ સારી?સ્ટડીમાં સામે આવ્યું મોટું તારણ, માઇલેજ-ખર્ચના આધારે સમજો કઈ કારમાં શું છે ફાયદો

ભારતમાં વધતા જતાં પ્રદૂષણને અટકાવવા માટે સરકાર અને વાહન ઉત્પાદકો ઇલેક્ટ્રિક (EV) અને CNG વાહનોને ઝડપથી પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે. સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવે છે કે ઇલેક્ટ્રિક કારો પર્યાવરણ માટે સૌથી વધુ અનુકૂળ છે કારણ કે તે રસ્તા પર દોડતી વખતે ઝેરી ધુમાડો છોડતી નથી. પરંતુ 'ધ એનર્જી એન્ડ રિસોર્સીસ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ' (TERI) ના એક નવા સંશોધને આ માન્યતાનું બીજું પાસું સામે મૂક્યું છે.

આ તસવીર શેર કરો

2/6

2. ચક્રને સમજવું જરૂરી

TERI ના વેલ-ટુ-વ્હીલ (Well-to-Wheel) એનાલિસિસ મુજબ, ભારતની વર્તમાન પાવર મિક્સ સ્થિતિને જોતાં પોતાની સમગ્ર લાઇફસાયકલ દરમિયાન CNG વાહનો ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની સરખામણીએ પર્યાવરણ પર ઓછો નકારાત્મક પ્રભાવ પાડે છે. એટલે કે માત્ર સાયલન્સરમાંથી નીકળતા ધુમાડાને જ પ્રદૂષણનું માપદંડ ન ગણી શકાય, પરંતુ બળતણ કે વીજળીના ઉત્પાદનથી લઈને વાહનના વપરાશ સુધીના આખા ચક્રને સમજવું જરૂરી છે.

આ તસવીર શેર કરો

3/6

3. EV રસ્તા પર પ્રદૂષણ કરતી નથી, તો પછી સમસ્યા ક્યાં છે?

ઇલેક્ટ્રિક કારની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તેમાંથી સીધું ઉત્સર્જન (Zero Tailpipe Emission) થતું નથી. પરંતુ EV ને ચાર્જ કરવા માટે જે વીજળી વપરાય છે, તેનો મોટો હિસ્સો ભારતમાં આજે પણ કોલસા આધારિત થર્મલ પાવર પ્લાન્ટ્સમાંથી જ આવે છે. ભારતનો નેશનલ પાવર ગ્રીડ હજુ સંપૂર્ણપણે રિન્યુએબલ એનર્જી (સૂર્ય કે પવન ઉર્જા) પર નિર્ભર નથી. આ સ્થિતિમાં EV ને ચાર્જ કરવાની વીજળી બનાવતી વખતે મોટા પ્રમાણમાં કાર્બન ઉત્સર્જન થાય છે. આથી, EV ના પર્યાવરણીય પ્રભાવની ગણતરી કરતી વખતે તેના પાવર સોર્સને નજરઅંદાજ કરી શકાય નહીં.

આ તસવીર શેર કરો

4/6

4. સરખામણીમાં CNG શા માટે આગળ નીકળ્યું?

TERI ની સ્ટડીમાં માત્ર કાર ચાલતી વખતે થતા ઉત્સર્જનનો અભ્યાસ નથી કરાયો, પરંતુ CNG નું ઉત્પાદન, તેનું ટ્રાન્સપોર્ટેશન અને કારમાં તેના બળતણ તરીકેના ઉપયોગ સુધીની આખી પ્રોસેસનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું છે. CNG ભલે અશ્મિભૂત બળતણ (Fossil Fuel) હોય, પરંતુ તે પેટ્રોલ અને ડીઝલની સરખામણીએ ખૂબ જ ઓછું પ્રદૂષણ કરે છે. જ્યારે CNG ના સંપૂર્ણ ઉત્પાદન-વપરાશ ચક્રની સરખામણી EV ની વીજળી ઉત્પાદન ચક્ર સાથે કરવામાં આવી, ત્યારે વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં CNG પર્યાવરણ માટે ઓછું નુકસાનકારક સાબિત થયું છે.

આ તસવીર શેર કરો

5/6

5. બેટરી ઉત્પાદન અને નિકાલ: EV સમક્ષ સૌથી મોટો પડકાર

ઇલેક્ટ્રિક વાહનોમાં વપરાતી મોટી બેટરીઓનું ઉત્પાદન પણ પર્યાવરણ માટે એક મોટો પડકાર છે. આ બેટરીઓ બનાવવા માટે લિથિયમ, કોબાલ્ટ અને નિકલ જેવા દુર્લભ ખનિજોની જરૂર પડે છે, જેને જમીનમાંથી ખોદીને પ્રોસેસ કરવામાં અતિશય ઊર્જા અને વીજળી વપરાય છે. આ ઉપરાંત, જ્યારે EV ની બેટરી જૂની થઈ જાય, ત્યારે તેને યોગ્ય રીતે રિસાઇકલ કે ડિસ્પોઝ કરવી અત્યંત જટિલ પ્રક્રિયા છે. જો ભવિષ્યમાં જૂની બેટરીઓનું યોગ્ય પ્રોસેસિંગ ન થાય તો તે પર્યાવરણ માટે ગંભીર જોખમ બની શકે છે. બીજી તરફ, CNG વાહનોમાં આવી મોટી બેટરીઓની જરૂર ન હોવાથી તેમના ઉત્પાદન કે ડિસ્પોઝલ સંબંધિત કોઈ મોટો પર્યાવરણીય પડકાર ઊભો થતો નથી.

આ તસવીર શેર કરો

6/6

6. શું EV પર્યાવરણ માટે ખરાબ છે?

ના, એવું બિલકુલ નથી. EV સંપૂર્ણપણે 'ગ્રીન' છે કે નહીં તેનો આધાર કાર પર નહીં પરંતુ તેને ચાર્જ કરવા વપરાતી વીજળી પર રહેલો છે. ભવિષ્યમાં જ્યારે ભારતમાં સોલર, વિન્ડ અને અન્ય સ્વચ્છ ઉર્જા સ્ત્રોતોમાંથી વીજળીનું ઉત્પાદન વધશે, ત્યારે EV આપોઆપ સૌથી વધુ પર્યાવરણ-અનુકૂળ વિકલ્પ બની જશે. હાલના તબક્કે CNG અને CNG-હાઇબ્રિડ ટેકનોલોજીને સંપૂર્ણ ઇલેક્ટ્રિક મોબિલિટી તરફ જવા માટેનો એક મજબૂત મધ્યવર્તી (Interim) વિકલ્પ ગણવામાં આવી રહ્યો છે.

આ તસવીર શેર કરો

સંકળાયેલા મુદ્દાઓ

CNGCars TERIStudy CNGvsEV