ન્યૂઝ અપડેટ્સ
VTV / ધર્મ / પરિવારમાં કોઈનું મૃત્યુ થાય તો 1 વર્ષ સુધી શું કરવું અને શું ન કરવું? ગરુડ પુરાણમાં જણાવાયેલા નિયમો જાણો
5 ફોટો ગેલેરી
Last Updated: 08:35 AM, 29 September 2026
1/5
હિન્દુ ધર્મમાં મૃત્યુ બાદ વિવિધ વિધિઓ કરવામાં આવે છે. જન્મ અને મૃત્યુ સાથે સંકળાયેલા 'સુતક' અને 'પાતક' નામના સમયગાળા દરમિયાન કોઈપણ શુભ કાર્યો કે ધાર્મિક પૂજા-અર્ચના કરવાની મનાઈ હોય છે. જેમ પરિવારમાં કોઈના મૃત્યુ સમયે ચોક્કસ વિધિઓ કરવામાં આવે છે, તેમ 'ગરુડ પુરાણ'માં પરિવારના સભ્યો માટે એક વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન કયા કાર્યો ન કરવા જોઈએ તે અંગેના નિયમો પણ જણાવવામાં આવ્યા છે. તો આવો, પરિવારમાં મૃત્યુ પછીના એક વર્ષ દરમિયાન શું કરવું અને શું ન કરવું જોઈએ, તે વિશે જાણીએ.
2/5
હિન્દુ ધર્મમાં, પરિવારના કોઈ સભ્યના અવસાન બાદ પ્રથમ વર્ષ દરમિયાન ખાસ કરીને તેરમા દિવસની વિધિથી લઈને મૃત્યુની પ્રથમ વર્ષગાંઠ સુધીના સમયગાળામાં શોક, સંયમ અને દિવંગત આત્માની શાંતિને લગતી વિધિઓ તથા નિયમોનું પાલન કરવામાં આવે છે. (1) માસિક શ્રાદ્ધ/તર્પણ: પ્રથમ વર્ષ દરમિયાન માસિક તિથિઓ (માસિક શ્રાદ્ધ) પર અથવા સપિંડીકરણ વિધિ અનુસાર ધાર્મિક વિધિઓ કરો. (2) નિયમિત પાઠ અને જાપ: દરરોજ ભગવદ ગીતાનો (ખાસ કરીને 7મા અધ્યાયનો) પાઠ કરો અને ‘ઓમ્ નમો ભગવતે વાસુદેવાય’ મંત્ર અથવા મહામૃત્યુંજય મંત્રનો જાપ કરો.(3) દાન અને સેવા: જરૂરિયાતમંદોને અન્ન અને વસ્ત્રોનું દાન કરો, તેમજ ગૌસેવા (ગાયોને ઘાસ-ચારો ખવડાવવો) અને પીપળાના વૃક્ષને જળ અર્પણ કરવા જેવા કાર્યો કરો.(4) સાત્વિક જીવનશૈલી: ઘરમાં માત્ર સાત્વિક ભોજન તૈયાર કરો અને સાદગીપૂર્ણ તથા ગરિમાપૂર્ણ જીવન જીવો.
ADVERTISEMENT
3/5
(1) લગ્ન અને ભવ્ય ઉત્સવો: નજીકના સગા-સંબંધીઓમાં એક વર્ષના સમયગાળા માટે લગ્ન, ગૃહપ્રવેશ કે અન્ય ભવ્ય અને માંગલિક ઉત્સવો યોજવા પર વર્જિત માનવામાં આવે છે. (2) મનોરંજન અને પાર્ટીઓ: પરિવારના સભ્યોએ એક વર્ષ સુધી બહારના ઉત્સવો, સંગીતના કાર્યક્રમો કે આનંદ-પ્રમોદના મોટા કાર્યક્રમોમાં હાજરી આપવાનું ટાળવું જોઈએ. (3) તહેવારો અને વિશેષ ધાર્મિક વિધિઓ: એક વર્ષ સુધી પરિવારના મોટા ઉત્સવો તેમજ દિવાળી અને હોળી જેવા તહેવારોની આનંદપૂર્વક ઉજવણી કરવાનું ટાળવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, સત્યનારાયણ વ્રત, હવન અથવા મંદિરમાં થતા વિશેષ કાર્યક્રમો અને 'અભિષેક' જેવી ધાર્મિક વિધિઓથી પણ દૂર રહેવામાં આવે છે. (4) નવાં વસ્ત્રો કે ઘરેણાં: પરિવારના સભ્યોએ એક વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન ભપકાદાર વસ્ત્રો, નવાં સુંદર કપડાં કે ભારે ઘરેણાં પહેરવાનું ટાળવું જોઈએ. (5) તીર્થયાત્રાઓ કે મોટા ઉત્સવો: આ સમયગાળા દરમિયાન મેળાઓમાં જવાનું, ફરવા જવાનું કે આનંદ-ઉત્સવોમાં ભાગ લેવાનું ટાળવું જોઈએ.(6) નવી શરૂઆત: આ સમય દરમિયાન નવું ઘર બાંધવું, ગૃહપ્રવેશ કરવો અથવા કોઈ નવા કાર્ય કે વ્યવસાયની શરૂઆત કરવાનું પણ ટાળવું જોઈએ.
4/5
પરંપરા અનુસાર, ઘરમાં કોઈનું અવસાન થયા પછી 13 દિવસ સુધી ધાર્મિક અશુદ્ધિનો સમયગાળો (સૂતક) પાળવામાં આવે છે; આ સમય દરમિયાન નિત્ય પૂજા-અર્ચના અને શુભ કાર્યો વર્જિત હોય છે. તેરમા દિવસે, 'હવન' અને ગંગાજળના છંટકાવ દ્વારા સમગ્ર ઘરને શુદ્ધ કરવામાં આવે છે, ત્યારબાદ જ નિયમિત પૂજા-વિધિઓ ફરી શરૂ કરી શકાય છે.
ADVERTISEMENT
5/5
ધર્મને લગતો આ આર્ટિકલ માત્ર અલગ-અલગ મળતી માહિતીને આધારિત છે. નહીં કે તમે તેને સત્ય જ માની લો. કારણ કે ધર્મ દરેકની આસ્થાનો વિષય છે. અહીં આપવામાં આવેલી જાણકારીને અનુસરતા પહેલા ધર્મ કે શાસ્ત્ર આધારિત જ્ઞાન ધરાવનારા વિદ્ધાનોની સલાહ લેવી અતિ આવશ્યક રહેશે. નહીં તો કોઇ મુશ્કેલી સર્જાય તો જવાબદારી vtvgujarati.com નહીં રહે. કારણ કે આ આર્ટિકલ ફક્ત ન્યૂઝના હેતુસર પબ્લિશ કરવામાં આવ્યો છે.
સંકળાયેલા મુદ્દાઓ
ટોપ સ્ટોરીઝ