જાણવા જેવુ / જંતર-મંતર કેસમાં વિદ્યાર્થીઓની FIR કેવી રીતે થશે રદ? જાણો BNSS હેઠળની સંપૂર્ણ કાનૂની પ્રક્રિયા

Jantar Mantar Protest : દિલ્હીના જંતર-મંતર પર વિદ્યાર્થીઓના 36 દિવસ ચાલેલા આંદોલન દરમિયાન નોંધાયેલી FIR પરત લેવાની બાબતે સરકાર સંમત થઈ છે. જોકે, માત્ર સરકારની જાહેરાતથી કેસ સમાપ્ત થઈ જતા નથી. ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS), 2023 હેઠળ નક્કી કરાયેલી કાનૂની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ જ અદાલત કેસ રદ કરવાનો અંતિમ નિર્ણય લઈ શકે છે.

સરકાર માની, હવે આગળ શું?

13 જૂનથી 25 જુલાઈ 2026 દરમિયાન જંતર-મંતર પર ચાલેલા વિદ્યાર્થીઓના આંદોલન દરમિયાન માત્ર દિલ્હીમાં જ અંદાજે 15થી 20 FIR નોંધાઈ હોવાનું કહેવાય છે. 20 જુલાઈના સંસદ માર્ચ બાદ અન્ય રાજ્યોમાં પણ પ્રદર્શનકારીઓ સામે કેસ નોંધાયા હતા. સરકારે આ કેસો પાછા ખેંચવાની તૈયારી દર્શાવી છે, પરંતુ કાયદા મુજબ એકવાર FIR નોંધાઈ જાય પછી તેને રદ કરવા માટે અદાલતી મંજૂરી ફરજિયાત હોય છે.

FIR પરત લેવાની કાનૂની પ્રક્રિયા

સરકાર કેસ પાછા ખેંચવા માંગતી હોય તો નીચેની પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું પડે છે:

• સરકાર દ્વારા નીતિગત નિર્ણય લેવામાં આવે છે.
• સરકારી વકીલ (લોક અભિયોજક)ને કાર્યવાહી માટે સૂચના આપવામાં આવે છે.
• BNSSની કલમ 360 હેઠળ સંબંધિત અદાલતમાં અરજી કરવામાં આવે છે.
• કેસ સાથે સંકળાયેલા પક્ષકાર અથવા પીડિત પક્ષની સુનાવણી કરવામાં આવે છે.
• ન્યાયાધીશ જનહિત અને ન્યાયના હિતને ધ્યાનમાં રાખીને નિર્ણય કરે છે.
• અદાલત મંજૂરી આપે તો જ FIR અને કેસ સમાપ્ત થાય છે.

સરકાર સીધા કેસ રદ કરી શકતી નથી

કાયદા મુજબ સરકાર પાસે એકતરફી રીતે કેસ સમાપ્ત કરવાનો અધિકાર નથી. સરકાર માત્ર કેસ પાછો ખેંચવાની ભલામણ કરી શકે છે. અંતિમ નિર્ણય સંપૂર્ણપણે અદાલતનો હોય છે. જો અદાલતને લાગે કે કેસ પાછો ખેંચવો જનહિત અને ન્યાયના હિતમાં છે, તો તે સરકારી વકીલની અરજી સ્વીકારીને કેસ સમાપ્ત કરી શકે છે.

કેસ બંધ કરવાના અન્ય કાનૂની વિકલ્પો

મુખ્ય પ્રક્રિયા ઉપરાંત કાયદામાં અન્ય કેટલાક વિકલ્પો પણ ઉપલબ્ધ છે:

• ક્લોઝર રિપોર્ટ (Final Report):
• જો પોલીસ તપાસમાં પૂરતા પુરાવા ન મળે અને ચાર્જશીટ દાખલ ન થઈ હોય, તો પોલીસ અદાલતમાં ક્લોઝર રિપોર્ટ રજૂ કરી શકે છે. અદાલત તેને સ્વીકારી લે તો કેસ સમાપ્ત થઈ શકે છે.
• હાઈકોર્ટમાં અરજી (BNSS કલમ 528):
• જો ગંભીર કલમો લાગેલી હોય અથવા નીચલી અદાલત રાહત ન આપે, તો સંબંધિત પક્ષ હાઈકોર્ટમાં અરજી કરી શકે છે. હાઈકોર્ટ પાસે યોગ્ય સંજોગોમાં FIR રદ કરવાની સત્તા છે.
• લોક અદાલત:
• નાના પ્રકારના ગુનાઓ, જેમ કે માર્ગ અવરોધ, કલમ 144નો ભંગ અથવા પરવાનગી વગર પ્રદર્શન જેવા કેસોમાં બંને પક્ષોની સંમતિથી લોક અદાલતમાં સમાધાન થઈ શકે છે.

આ પણ વાંચો : 10 કરોડ દંડ, 10 વર્ષની જેલ, જાણો પેપર લીક સંશોધન બિલની 10 મોટી વાતો

ખેડૂત આંદોલનમાં પણ અપનાવવામાં આવી હતી આ જ પ્રક્રિયા

2020-21ના ખેડૂત આંદોલન દરમિયાન નોંધાયેલા અનેક કેસો પણ આવી જ કાનૂની પ્રક્રિયા દ્વારા પરત લેવામાં આવ્યા હતા. જોકે, અનેક રાજ્યોમાં હજુ પણ કેટલાક કેસો સંપૂર્ણપણે પાછા ખેંચાયા નથી અને અનેક અરજદારોને આજે પણ અદાલતી કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. જંતર-મંતર આંદોલનના કેસોમાં પણ સરકારની જાહેરાત બાદ હવે સરકારી વકીલ, અદાલત અને કાયદાકીય પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા પછી જ FIR સત્તાવાર રીતે રદ થઈ શકશે.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ