Janmashtami 2025 / ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ પહેલાં પણ થઇ ચૂક્યું છે ગીતાજીનું વર્ણન, જાણીને ચોંકી જશો, સમજો ધાર્મિક મહત્વ

સમગ્ર દેશમાં જન્માષ્ટમીને લઈને ભારે ઉત્સાહ છે. શ્રી કૃષ્ણના જન્મોત્સવ માટે ઘરો અને મંદિરોમાં તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. તેમના જીવન દર્શનને દર્શાવતી ઝાંખીઓ શણગારવામાં આવી રહી છે. ભગવાન શ્રી કૃષ્ણના જીવનમાં ઘણી મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ છે, પરંતુ બાળપણમાં તેણે કરેલો કંસનો વધ તેમની જીવનયાત્રાનો એક વિરામ છે. આ પછી શ્રી કૃષ્ણએ ઘણા યુદ્ધો લડ્યા અને જીત્યા.

ક્ષત્રિયોમાં સ્થાયી થયેલી આસુરી-રાક્ષસી ભાવનાને દબાવવા માટે, તેમણે મહાભારતના યુદ્ધમાં કુરુક્ષેત્રનો માર્ગ પસંદ કર્યો. આ કુરુક્ષેત્ર શ્રી કૃષ્ણના પૂર્ણ અવતારને પૂર્ણતા આપનાર ભૂમિ બન્યું. યુદ્ધભૂમિની મધ્યમાં અર્જુનને ગીતાનો ઉપદેશ આપવો એ શ્રી કૃષ્ણના જીવનનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને સૌથી મોટું કાર્ય છે. આ ઉપદેશ, આ જ્ઞાન ફક્ત યુદ્ધ લડવાની પ્રેરણા નથી, પરંતુ જીવનનો સાચો અર્થ સમજવાનું સાધન છે.

એવું નથી કે ભગવાન કૃષ્ણએ અર્જુનને જે જ્ઞાન અને જીવનનું સંગીત આપ્યું તે પહેલું છે. બલ્કે, ગીતા દરેક યુગમાં શાશ્વત જ્ઞાન તરીકે હાજર રહી છે અને ઘણા મહાત્માઓએ આ જ્ઞાન સાંભળ્યું હતું. ગીતાનું જ્ઞાન પહેલા ઘણા લોકોને આપવામાં આવ્યું હતું, અને ઘણા લોકોએ આપ્યું છે. ફક્ત શ્રી કૃષ્ણએ ગીતાનું વર્ણન જ નહીં, પરંતુ તેમના પહેલા ઘણા લોકોએ પણ ગીતાનું જ્ઞાન આપ્યું છે. શ્રી કૃષ્ણ પોતે અર્જુનને કહે છે કે મેં આ જ્ઞાન સૃષ્ટિના પ્રારંભમાં સૂર્યને આપ્યું હતું, આજે હું તમને એ જ રહસ્ય સમજાવું છું.

શ્રી કૃષ્ણની શ્રીમદ્ ભાગવત ગીતા ઉપરાંત, ગીતાના ત્રણ વધુ ઉદાહરણો છે જે એટલા લોકપ્રિય નથી પણ તેમાં પણ એ જ જ્ઞાન છે. આ ઉદાહરણો ગણેશ ગીતા, અષ્ટાવક્ર ગીતા અને વ્યાધ ગીતા તરીકે ઓળખાય છે.

જ્યારે શ્રી ગણેશજીએ મોહમાં પડેલ એક રાજાને ગીતાનું જ્ઞાન આપ્યું હતું

ભગવાન શિવના પુત્ર અને પૂજાયેલા પ્રથમ વ્યક્તિ, ને ગીતાનું જ્ઞાન આપ્યું, ત્યારે શ્રી ગણેશે મહાગણપતિના રૂપમાં એક રાજાને દૈવી જ્ઞાન આપ્યું. આ જ્ઞાનને 'ગણેશ ગીતા' કહેવામાં આવે છે. શ્રીમદ્ ભાગવત પુરાણના અગિયારમા અધ્યાયમાં તેનું વર્ણન "ગણેશ ગીતા" તરીકે કરવામાં આવ્યું છે. તેમાં ૧૧ અધ્યાય અને ૪૧૪ શ્લોક છે, જેમાં જ્ઞાન, કર્મ, યોગ અને ભક્તિ જેવા વિષયો પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો છે.

ગણેશ ગીતાની વાર્તા શું છે?

૧૮ પુરાણો ઉપરાંત ઉપપુરાણોમાં સમાવિષ્ટ ગણેશ પુરાણમાં પણ ગણેશ ગીતાનો ઉલ્લેખ મુખ્ય રીતે જોવા મળે છે. આ ગીતાના જ્ઞાન આપવા પાછળની વાર્તા એ છે કે, એક સમયે વારેણ્ય નામનો એક રાજા હતો. તેણે પોતાની પત્ની સાથે મળીને શ્રી ગણેશની તપસ્યા કરી અને તેમના જેવા પુત્રની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી. મહાગણપતિએ તેમને વરદાન આપ્યું. તે જ સમયે, સિંદુરાસુર નામનો એક અસુર ત્રણેય લોકમાં વિનાશ મચાવી રહ્યો હતો. તેનો વધ શ્રી ગણેશના એક ખાસ અવતાર દ્વારા થવાનો હતો.

બીજી બાજુ રાજાને આપેલા વરદાનને પૂર્ણ કરવા માટે, ભગવાન ગણેશ તેમના ઘરમાં હાથીના ચહેરા અને ચાર હાથવાળા બાળકના દિવ્ય સ્વરૂપમાં પ્રગટ થયા. આવા બાળકને જોઈને રાજાની પત્ની બેહોશ થઈ ગઈ. રાજાએ પણ બાળકને અશુભ સંકેતો હોવાનું જાણીને તેને જંગલમાં છોડી દીધું. જંગલમાં, ઋષિ પરાશરે હાથીના ચહેરાવાળા બાળકને ઉછેર્યું અને તેનું નામ ગજાનન રાખ્યું.

ગણેશ ગીતામાં શું ખાસ છે?

ગણેશ ગીતામાં ૧૧ અધ્યાય છે, જેમાં ૪૧૪ શ્લોકોમાં જ્ઞાન જણાવવામાં આવ્યું છે. ગણેશ ગીતાના પહેલા અધ્યાય 'સાંખ્ય સારર્થ' માં, ગણપતિએ રાજા વારેણ્યને યોગનું જ્ઞાન આપ્યું. બીજા અધ્યાયમાં, ગણેશજીએ રાજાને કર્મનું મહત્વ જણાવ્યું અને તેનો સાર સમજાવ્યો. ત્રીજા અધ્યાયમાં, ગણેશજીએ રાજા વારેણ્યને પોતાના અવતારનું રહસ્ય કહ્યું. યોગાભ્યાસ અને પ્રાણાયામ સાથે સંબંધિત ઘણી મહત્વપૂર્ણ બાબતો પણ ગણેશ ગીતામાં શામેલ છે. છઠ્ઠો અધ્યાય 'બુદ્ધિયોગ' છે, જેમાં ઇચ્છાઓની શક્તિશાળી પદ્ધતિ સમજાવવામાં આવી છે. ગણેશ ગીતામાં ભક્તિયોગનું પણ વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. આમાં ભગવાન ગણેશજીએ રાજા વારેણ્યને પોતાનું વિશાળ સ્વરૂપ બતાવ્યું.

નવમા અધ્યાયમાં ક્ષેત્રનું જ્ઞાન અને ક્ષેત્રજ્ઞાની અને સત્વ, રજ અને તમ એ ત્રણ ગુણોનો પરિચય આપવામાં આવ્યો છે. દસમા અધ્યાયમાં, દિવ્ય, આસુરી અને રાક્ષસી, આ ત્રણ પ્રકારના સ્વભાવોના લક્ષણોનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. આ અધ્યાયમાં, ગજાનન કહે છે કે કામ, ક્રોધ, લોભ અને અહંકાર એ ચાર નર્કના મુખ્ય દ્વાર છે, તેથી તેનો ત્યાગ કરવો જોઈએ અને દિવ્ય સ્વભાવ અપનાવીને મોક્ષ પ્રાપ્ત કરવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ. છેલ્લા અગિયારમા અધ્યાયમાં, શારીરિક, મૌખિક અને માનસિક ભેદના આધારે ત્રણ પ્રકારના તપનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. ગણેશ ગીતાનું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યા પછી, રાજા વારેણ્યને મોક્ષ પ્રાપ્ત થયો.

અષ્ટાવક્ર ગીતા... ઋષિ અષ્ટાવક્રએ રાજા જનકને આત્માનું જ્ઞાન આપ્યું હતું.

મિથિલાના રાજા જનક ત્રેતાયુગમાં અવતાર પામેલા શ્રી રામના સસરા હતા. રાજા જનકનો દરબાર સિદ્ધ-સંતો, વિદ્વાન લોકો અને મહાન ઋષિઓથી ભરેલો હતો. તેમના દરબારમાં શાસ્ત્રાર્થ અને જ્ઞાનચર્ચાનું લાંબુ સત્ર ચાલતું હતું. એક વાર રાજા જનકના દરબારમાં આવું જ એક શાસ્ત્રાર્થ ચાલી રહ્યું હતું. વિદ્વાન પુજારી બંદી અને ઋષિ કહોલ શાસ્ત્ર કરી રહ્યા હતા. બંદીએ શરત મૂકી કે હારનારને જલ સમાધિ લેવી પડશે. ઋષિ કહોલ શાસ્ત્રાર્થમાં હારી ગયા અને તેમણે અપમાનમાં જલ સમાધિ લીધી.

ઋષિ અષ્ટાવક્રએ આ ત્રણ પ્રશ્નોનો જવાબ રાજા જનક સાથેના સંવાદના રૂપમાં આપ્યો છે જે અષ્ટાવક્ર ગીતા તરીકે પ્રખ્યાત છે. આ સૂત્રો આત્મજ્ઞાનના સૌથી સીધા અને સરળ નિવેદનો છે. તેમાં ફક્ત એક જ માર્ગ બતાવવામાં આવ્યો છે જે જ્ઞાનનો માર્ગ છે. કોઈ ઠાઠમાઠ નથી, કોઈ આયોજન નથી, કોઈ ત્રાસ નથી, કોઈ પ્રયાસ નથી, જે છે તે રહો. તેથી, આ સૂત્રોનું ફક્ત એક જ અર્થઘટન હોઈ શકે છે, અભિપ્રાયના મતભેદોની કોઈ સમસ્યા નથી. અષ્ટાવક્ર ગીતામાં વીસ પ્રકરણો છે.

આ પણ વાંચોઃ તમે પણ તમારા મિત્રોને મોકલો શ્રીકૃષ્ણ જન્માષ્ટમીની શુભકામનાઓના આ ફોટો મેસેજ, વાંચીને ખુશ થઇ જશે

વ્યાધ ગીતા... જ્યારે એક શિકારીએ એક તપસ્વીને કર્મનો સિદ્ધાંત સમજાવ્યો

વ્યાધ ગીતાનો ઉલ્લેખ અને સંપૂર્ણ વર્ણન મહાભારતમાં જોવા મળે છે. વ્યાધ ગીતાની વાર્તા મહાભારતના વન પર્વમાં જોવા મળે છે. જ્યાં એક શિકારીએ એક તપસ્વીને જીવન અને કર્મનું જ્ઞાન આપ્યું હતું. જંગલમાં દુઃખથી પીડાતા યુધિષ્ઠિરને કર્મનું રહસ્ય સમજાવવા માટે, ઋષિ માર્કંડેય (માર્કંડેય) એ વ્યાધ ગીતાનું જ્ઞાન સંભળાવ્યું હતું. એટલે કે, યુધિષ્ઠિરને અર્જુન પહેલાં ગીતાનું જ્ઞાન મળ્યું હતું. વ્યાધ એક શિકારી છે જે પ્રાણીઓનો શિકાર કરતો હતો અને તેમનું માંસ વેચતો હતો.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ