હવામાન / એલર્ટ પર ભારત: અલ નીનો આવી રહ્યું છે, ચોમાસા પર દુષ્કાળનું સંકટ

ભારતના કૃષિ, અર્થતંત્ર અને રોજિંદા જીવનની જીવાદોરી સમાન ચોમાસા પર ફરી એકવાર "અલ નિનો"નો ઘેરો પડછાયો છવાઈ રહ્યો છે. યુએસ હવામાન એજન્સી NOAA અને ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ 11 જૂન, 2026 ના રોજ પેસિફિક મહાસાગરમાં અલ નિનોના આગમનની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી છે.

વૈજ્ઞાનિકોના મતે વિષુવવૃત્તીય પ્રશાંત મહાસાગરમાં સમુદ્ર સપાટીનું તાપમાન સામાન્ય કરતાં 0.7°C વધુ નોંધાયું છે. હવામાન મોડેલો સૂચવે છે કે આગામી મહિનાઓમાં આ પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ શકે છે. આ જાહેરાત સાથે, ભારતમાં આ વર્ષે ચોમાસાની આગાહી સામાન્ય કરતાં માત્ર 90% સુધી ઘટી ગઈ છે, જે સીધી રીતે ઓછા વરસાદ અને દુષ્કાળના જોખમ તરફ ઈશારો કરે છે.

મધ્ય અને ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારતના કૃષિ વિસ્તારોમાં, ખાસ કરીને જુલાઈ અને ઓગસ્ટ મહિનામાં, લાંબા સમય સુધી દુષ્કાળ રહેવાની અપેક્ષા છે, જેને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે લગભગ 200 જિલ્લાઓના ખેડૂતો માટે સલાહકાર જારી કર્યો છે.

અલનીનો શું છે અને તે વિશ્વના હવામાનમાં કેવી રીતે ફેરફાર કરે છે?

અલ નીનો એ એક કુદરતી આબોહવાની ઘટના છે જે દર બે થી સાત વર્ષે પેસિફિક મહાસાગરમાં જોવા મળે છે. દક્ષિણ અમેરિકાના માછીમારોએ ક્રિસમસની આસપાસ સમુદ્રના પાણીમાં આ અસામાન્ય ગરમી જોયા પછી, તેનો સ્પેનિશમાં અર્થ "નાનું બાળક" અથવા "બાળક ઈસુ" થાય છે.

સામાન્ય પરિસ્થિતિઓમાં, પેસિફિક મહાસાગરમાં જોરદાર પવનો ગરમ પાણીને એશિયા અને ઓસ્ટ્રેલિયા તરફ ધકેલે છે, જેના કારણે આપણા પ્રદેશમાં પુષ્કળ વરસાદ પડે છે. જો કે, અલ નીનો દરમિયાન, આ પવનો નબળા પડી જાય છે, જેના કારણે મધ્ય અને પૂર્વીય પેસિફિક મહાસાગર (ખાસ કરીને પેરુના દરિયાકાંઠે) માં સપાટીનું પાણી અસામાન્ય રીતે ગરમ થાય છે.

જ્યારે સમુદ્રનો આ વિશાળ વિસ્તાર ગરમ થાય છે, ત્યારે તે પવનની પેટર્ન અને વૈશ્વિક વરસાદ ચક્રમાં નોંધપાત્ર વિક્ષેપોનું કારણ બને છે. આ સમુદ્રી ગરમી વાતાવરણમાં વિખેરાઈ જવા માટે થોડો સમય લે છે, અને તેની સાચી વિનાશક અસરો તેની શરૂઆત પછીના વર્ષ પછી રેકોર્ડ-બ્રેકિંગ વૈશ્વિક તાપમાનના સ્વરૂપમાં પ્રગટ થાય છે.

વૈજ્ઞાનિકોની આગાહી છે કે આ વર્ષનો અલ નીનો ૧૯૫૦ પછીના ઇતિહાસમાં સૌથી શક્તિશાળી અને ખતરનાક અલ નીનો પેટર્ન સાબિત થઈ શકે છે, જેની તીવ્રતા નવેમ્બર અને જાન્યુઆરી વચ્ચે ટોચ પર પહોંચી શકે છે.

આ પણ વાંચોઃ ફ્રાન્સમાં G-7 સમિટમાં PM મોદી અને US પ્રેસિડન્ટ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચે થશે મુલાકાત

ભારતને સીધી અસરનો સામનો કરવો પડશે: જુલાઈ-ઓગસ્ટમાં દુષ્કાળનો સૌથી મોટો ભય

ભારતીય હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, અલ નીનોની પહેલી અને સૌથી વિનાશક અસર દેશના ચોમાસા પર પડશે. જૂનમાં ચોમાસું સામાન્ય દેખાઈ શકે છે, પરંતુ તેની અસરો જુલાઈ અને ઓગસ્ટના મુખ્ય ચોમાસા મહિનામાં સ્પષ્ટ થશે. મધ્ય અને ઉત્તરપશ્ચિમ ભારતમાં, જેમાં દેશના મુખ્ય અનાજ ઉત્પાદક રાજ્યો મધ્યપ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, રાજસ્થાન, પંજાબ અને હરિયાણાનો સમાવેશ થાય છે, વરસાદની ભારે ખાધ અનુભવી શકે છે.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ