વિશ્વ / EU એ કરી મોટી કાર્યવાહી, ઈરાનની શક્તિશાળી સેનાશક્તિ IRGCને આતંકવાદી સંગઠન જાહેર કર્યું

યુરોપિયન યુનિયન (EU) દ્વારા ઈરાનને એક મોટો રાજકીય અને કૂટનીતિક ઝટકો લાગ્યો છે. ઈરાનની સૌથી શક્તિશાળી સૈન્ય શક્તિ માનવામાં આવતી ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC)ને EUએ સત્તાવાર રીતે આતંકવાદી સંગઠન જાહેર કરી દીધું છે. ગુરુવારે બ્રસેલ્સમાં યોજાયેલી યુરોપિયન વિદેશ મંત્રીઓની મહત્વપૂર્ણ બેઠક દરમિયાન આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો, જેનાથી યુરોપ-ઈરાન સંબંધોમાં વધુ તણાવ વધવાની શક્યતા છે.

EUના નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ ઈરાનમાં તાજેતરમાં થયેલા સરકાર વિરોધી આંદોલનોને દમન કરવામાં IRGCની ભૂમિકા હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. યુરોપિયન દેશોનું માનવું છે કે IRGCએ વિરોધ પ્રદર્શન કરનારા નાગરિકો સામે બળપ્રયોગ કર્યો અને માનવાધિકારોનું ઉલ્લંઘન કર્યું. આ કારણોસર EUએ હવે IRGCને આતંકવાદી યાદીમાં સામેલ કરી દીધી છે.

આ નિર્ણયના પરિણામે IRGC સામે કડક પગલાં લેવામાં આવશે. યુરોપમાં આવેલી તેની તમામ સંપત્તિઓ ફ્રીઝ કરવામાં આવશે, તેના ફંડિંગ સ્ત્રોતો પર પ્રતિબંધ મુકવામાં આવશે અને IRGC સાથે સંકળાયેલા વ્યક્તિઓ પર યુરોપ પ્રવાસ માટે સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાગુ થશે. આ ઉપરાંત, કોઈ પણ યુરોપિયન સંસ્થા અથવા વ્યક્તિ IRGC સાથે કોઈ પ્રકારનો વ્યવહાર કરી શકશે નહીં.

ખાસ વાત એ છે કે અમેરિકા, કેનેડા અને ઓસ્ટ્રેલિયા પહેલેથી જ IRGCને આતંકવાદી સંગઠન જાહેર કરી ચૂક્યા છે. હવે EUના આ પગલાંથી પશ્ચિમી દેશો અને ઈરાન વચ્ચેની ખાઈ વધુ ઊંડી બનતી દેખાઈ રહી છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ નિર્ણય ઈરાન પર આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ વધારશે, પરંતુ સાથે સાથે મધ્ય પૂર્વમાં અસ્થિરતાનું જોખમ પણ વધી શકે છે.

EUના આ પગલાંનું સ્વાગત યુરોપિયન કમિશનની પ્રમુખ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેન દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘એક્સ’ પર લખ્યું કે, “ખૂની ઈરાની શાસન સામે પ્રતિબંધો અને IRGCને આતંકવાદી સંગઠન જાહેર કરવાનું હું સ્વાગત કરું છું. આ નિર્ણય બહુ પહેલાં લેવાયો હોવો જોઈએ હતો. જે શાસન પોતાના જ લોકોના વિરોધને લોહી વહાવીને દબાવે છે, તે ખરેખર આતંકવાદી છે. ઈરાનના લોકોની સ્વતંત્રતાની લડતમાં યુરોપ તેમની સાથે ઊભું છે.”

પરંતુ EUના આ નિર્ણય પર ઈરાન તરફથી કડક પ્રતિક્રિયા આવી છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ આ નિર્ણયને યુરોપની “મોટી વ્યૂહાત્મક ભૂલ” ગણાવી છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે યુરોપ અમેરિકા ના ઈશારે ચાલીને પહેલેથી જ તણાવગ્રસ્ત પરિસ્થિતિમાં આગમાં ઘી નાખી રહ્યું છે.

અરાઘચીએ ‘એક્સ’ પર લખ્યું કે હાલમાં ઘણા દેશો વિસ્તારમાં યુદ્ધ ફાટી નીકળે તે અટકાવવા પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, પરંતુ તેમાં કોઈ યુરોપિયન દેશ સામેલ નથી. તેમના મતે યુરોપ શાંતિ સ્થાપિત કરવાની જગ્યાએ પરિસ્થિતિ વધુ ભડકાવી રહ્યું છે અને પોતાની રાષ્ટ્રીય સેનાને “કથિત આતંકવાદી સંગઠન” જાહેર કરીને ગંભીર ભૂલ કરી રહ્યું છે.

તેમણે વધુમાં કહ્યું કે ગાઝામાં ઇઝરાયલ દ્વારા કરવામાં આવેલા કથિત નરસંહાર સામે EUએ કોઈ પગલું ભર્યું નથી, પરંતુ ઈરાનના મામલે માનવાધિકારોની ચિંતા બતાવીને તે માત્ર પીઆર સ્ટંટ કરી રહ્યું છે. અરાઘચીનું કહેવું છે કે યુરોપની આ નીતિ અંતે તેના પોતાના હિતોને નુકસાન પહોંચાડશે, કારણ કે મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધ ફાટી નીકળશે તો તેની અસર સમગ્ર યુરોપીયન મહાદ્વીપ પર પડશે.

આ સમગ્ર ઘટનાક્રમને લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચા તેજ બની ગઈ છે. કેટલાક વિશ્લેષકો માને છે કે EUનો આ નિર્ણય માનવાધિકારો માટે મજબૂત સંદેશ છે, જ્યારે અન્ય નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ પગલું કૂટનીતિક માર્ગ બંધ કરી શકે છે. સ્પષ્ટ છે કે IRGCને આતંકવાદી જાહેર કરવાનો નિર્ણય માત્ર ઈરાન નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક રાજનીતિ માટે પણ દૂરગામી અસર ધરાવશે.