નેશનલ / ચક્રવાતનું નામ 'અર્નબ' કેમ પડ્યું? જાણો તેના અર્થથી લઈને વાવાઝોડા બનવાની સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા

બંગાળની ખાડીમાંથી ઉઠેલા ચક્રવાતી વાવાઝોડા ‘અર્નબ’નો પ્રભાવ હવે સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહ્યો છે, જેના પગલે દેશના અનેક રાજ્યોમાં ભારે વરસાદનું રેડ એલર્ટ જારી કરવામાં આવ્યું છે. હવામાન વિભાગના મંગળવાર બપોરના બુલેટિન અનુસાર, આ વાવાઝોડું છેલ્લા 6 કલાક દરમિયાન 25 કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે પશ્ચિમ-ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. તારીખ 28 ઓક્ટોબરની સવારે આ વાવાઝોડું આંધ્રપ્રદેશના દરિયાકાંઠે ટકરાય તેવી પ્રબળ આશંકા છે. આ દરમિયાન પવનની ઝડપ 115 થી 125 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક સુધી રહી શકે છે. ઉલ્લેખનીય છે કે આ ચક્રવાતી વાવાઝોડાને ‘અર્નબ’ નામ પાડોશી દેશ બાંગ્લાદેશ દ્વારા આપવામાં આવ્યું છે. બાંગ્લા ભાષામાં ‘અર્નબ’ શબ્દનો અર્થ ‘મહાસાગર’ થાય છે. કેટલાક અહેવાલોમાં તેનો અર્થ ‘સમુદ્ર’ પણ જણાવવામાં આવ્યો છે. આ નામનો કોઈ વિશેષ વ્યક્તિ સાથે કોઈ જ સંબંધ નથી.

અર્નબ નામ કેવી રીતે રાખવામાં આવ્યું?

ઉત્તર હિન્દ મહાસાગરમાં ઉદ્ભવતા ચક્રવાતોના નામ કોઈ એક દેશ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવતા નથી. આ પ્રક્રિયા માટે આ ક્ષેત્રના 13 દેશોનું એક સત્તાવાર પેનલ કાર્ય કરે છે, જેમાં ભારત, બાંગ્લાદેશ, પાકિસ્તાન, શ્રીલંકા, મ્યાનમાર, થાઈલેન્ડ, ઓમાન, કતાર, સાઉદી અરેબિયા, સંયુક્ત આરબ અમીરાત અને યમન જેવા દેશો સામેલ છે. આ તમામ દેશોએ ભવિષ્યમાં આવનારા ચક્રવાતો માટે અગાઉથી જ 13-13 નામોની યાદી સોંપી છે. જૂની યાદી પૂર્ણ થયા બાદ નવી યાદી તૈયાર કરવામાં આવી હતી. વર્ષ 2004ની યાદીનું છેલ્લું નામ ‘અમ્ફાન’ હતું, જે થાઈલેન્ડ દ્વારા આપવામાં આવ્યું હતું, અને ત્યારબાદ હવામાન વિભાગે નવી યાદી જારી કરી હતી. આ નવી યાદીમાં જ બાંગ્લાદેશ દ્વારા સૂચવવામાં આવેલા નામો જેવા કે ‘નિસર્ગ’, ‘બિપરજોય’ અને ‘અર્નબ’નો સમાવેશ થાય છે. આંતરરાષ્ટ્રીય હવામાન સંસ્થાની યાદીમાં બાંગ્લાદેશના ખાનામાં ‘અર્નબ’ નામ ‘બિપરજોય’ પછી આવે છે. આમાંથી ‘નિસર્ગ’ અને ‘બિપરજોય’ નામો અગાઉના વાવાઝોડાઓને આપવામાં આવી ચૂક્યા છે.

નામ પસંદ કરવાના નિયમો શું છે?

ચક્રવાતનું નામ પસંદ કરવા પાછળ કેટલાક ચોક્કસ માપદંડો અને શરતો હોય છે. વાવાઝોડાનું નામ રાજકારણ, રાજકીય હસ્તીઓ, ધાર્મિક માન્યતાઓ, સંસ્કૃતિઓ અને લિંગના મામલે તટસ્થ હોવું અનિવાર્ય છે. નામ ટૂંકું અને સામાન્ય જનતાને સરળતાથી સમજાય તેવું હોવું જોઈએ. આ નામથી કોઈ પણ સમુદ્ર કે સમુદાયની ભાવનાઓ આહત થવી જોઈએ નહીં. વાવાઝોડાના નામકરણ પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ છે કે જો એક જ સમયગાળામાં બહુવિધ વાવાઝોડા સક્રિય હોય, તો નાગરિકો અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન એજન્સીઓ તેના વિશેની ચેતવણીઓને સરળતાથી સમજી શકે.

દરેક સિસ્ટમને નામ કેમ નથી મળતું?

કોઈપણ સિસ્ટમને વાવાઝોડાનું નામ ત્યારે જ આપવામાં આવે છે જ્યારે તે ચક્રવાતી તોફાનની નિશ્ચિત તીવ્રતાના સ્તરે પહોંચી જાય. ગત સપ્ટેમ્બરમાં આ જ કારણસર લોકોમાં ભ્રમ ફેલાયો હતો. તે સમયે બંગાળની ખાડીની સિસ્ટમ માત્ર ડીપ ડિપ્રેશનની સ્થિતિમાં જ રહી હતી, તેથી તેને ‘ચક્રવાત અર્નબ’ કહેવું તકનીકી દ્રષ્ટિએ યોગ્ય નહોતું. જોકે, આ વખતની સિસ્ટમ ચક્રવાતી વાવાઝોડાની તમામ શ્રેણીઓ પાર કરી ચૂકી છે.

વધુ વાંચો : 140ની ઝડપે પવન ફૂંકાશે, ભારે વરસાદ, અર્નબ વાવાઝોડાનું રૌદ્ર રૂપ, 9 રાજ્યોમાં એલર્ટ, ગુજરાત પર શું અસર?

ચક્રવાત કેવી રીતે બને છે?

ગરમ સમુદ્ર: સમુદ્રની સપાટીનું તાપમાન આશરે 26.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસ કે તેથી વધુ થાય ત્યારે મોટા પ્રમાણમાં પાણીની વરાળ બનીને ઉપર તરફ ચડે છે.

હવાંનું હળવા દબાણનું ક્ષેત્ર: જ્યારે ગરમ અને ભેજવાળી હવા ઉપર જાય છે ત્યારે નીચે હવાનું દબાણ ઘટી જાય છે. આ ખાલી પડેલી જગ્યાને ભરવા માટે આસપાસની ઠંડી હવા દોડી આવે છે.

ઊર્જા: ઉપર ઉઠેલી વરાળ વાદળોમાં પરિવર્તિત થાય છે અને આ પ્રક્રિયા દરમિયાન ગરમી મુક્ત કરે છે. આ જ ગરમી વાવાઝોડાને વધુ તાકાત પૂરી પાડે છે.

પવનની સ્થિતિ: ઊંચાઈ પર પવનની ઝડપમાં મોટો તફાવત ન હોય તો સિસ્ટમ વિખેરાતી નથી અને વધુ મજબૂત બનતી જાય છે.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ