લોકસભા ચૂંટણી 2024 / પૂર્વીય UPની આ 4 બેઠકો હવે મોદી મેજિકના ભરોસે, ભાજપ પર ભારે પડી શકે છે BSPનો આ દાવ

Lok Sabha Election 2024 : લોકસભા ચૂંટણીને લઈ ઉત્તર પ્રદેશમાં આ વખતે બહુજન સમાજ પાર્ટીએ મોટો દાવ રમ્યો છે. વાત જાણે એમ છે કે, અત્યાર સુધી વિપક્ષ બહુજન સમાજ પાર્ટી અને તેના સુપ્રીમો માયાવતીને ભાજપની B ટીમ ગણાવીને પ્રહારો કરી રહ્યા હતા. જોકે હવે BSPએ પહેલા પશ્ચિમ UPમાં આવા ઉમેદવારો આપ્યા જેના કારણે ભારતીય જનતા પાર્ટીને જીત માટે સખત સંઘર્ષ કરવો પડ્યો, જે બાદમાં હવે પૂર્વ UPમાં પણ એવા ઉમેદવારોની જાહેરાત કરી છે જે પાર્ટીને મુશ્કેલીમાં મૂકે તેવું લાગી રહ્યું છે. 

જાણો શું છે ઉત્તરપ્રદેશની ચુંટણીનો ઇતિહાસ 
વાસ્તવમાં 2019ની ચૂંટણી સમાજવાદી પાર્ટી, RLD અને બહુજન સમાજ પાર્ટીએ સંયુક્ત રીતે લડી હતી. પરિણામ એ આવ્યું કે, BSPએ 10 અને સમાજવાદી પાર્ટીએ 5 બેઠકો જીતી હતી. આ વખતે ભાજપ અને RLD સાથે છે અને કોંગ્રેસ અને સપા સાથે છે પરંતુ BSP એકલા હાથે સંઘર્ષ કરી રહી છે. આ રીતે રાજ્યમાં ત્રિકોણીય હરીફાઈ થઈ રહી હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. આ ત્રિકોણીય મુકાબલામાં ભાજપને ચોક્કસ ફાયદો થશે તેવું લાગી રહ્યું હતું. પરંતુ બહુજન સમાજ પાર્ટીએ જે રીતે ચુંટણીનું ચોકઠું ગોઠવ્યું છે તે જોતા ભાજપ માટે મુશ્કેલી ઉભી કરવા માટે સંપૂર્ણ તૈયારીઓ કરી લેવામાં આવી હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. આવો જાણીએ પૂર્વ UPની એ ચાર બેઠકો વિશે કે જ્યાં બસપાએ NDA માટે મુશ્કેલી ઊભી કરી છે.

આઝમગઢમાં BSPને ફાયદો નહિ પણ BJP નુકસાન  
આઝમગઢ બેઠક પૂર્વી ઉત્તર પ્રદેશની તે બેઠક છે જેને સમાજવાદી પાર્ટીનો ગઢ ગણાવી શકાય. પરંતુ 2019ની સામાન્ય ચૂંટણી પછી યોજાયેલી પેટાચૂંટણીમાં ભારતીય જનતા પાર્ટી દ્વારા સપાના આ સુરક્ષિત કિલ્લાનો ભંગ કરવામાં સફળ રહ્યો હતો. ત્યારે ભોજપુરી સિનેમા સ્ટાર નિરહુઆ આ સીટ પરથી જીત્યા હતા. નિરહુઆને આ સીટ પર રાજ્યના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને સમાજવાદી પાર્ટીના વડા અખિલેશ યાદવ દ્વારા 2019માં લગભગ 3 લાખ મતોથી હરાવ્યા હતા. પરંતુ હાર્યા પછી પણ નિરહુઆએ આઝમગઢ છોડ્યું નહીં. બાદમાં અખિલેશ યાદવે રાજ્યની રાજનીતિમાં આગળ વધવા માટે લોકસભાનું સભ્યપદ છોડી દીધું હતું. પેટાચૂંટણી યોજાઈ હતી અને નિરહુઆએ સપાના ઉમેદવાર ધર્મેન્દ્ર યાદવને લગભગ 4.5 હજાર મતોથી હરાવ્યા હતા. પરંતુ આ જીત પાછળનું સૌથી મોટું કારણ BSPનું અલગથી ચૂંટણી લડવાનું હતું. BSPએ તે ચૂંટણીમાં સ્થાનિક મુસ્લિમ નેતા ગુડ્ડુ જમાલીને મેદાનમાં ઉતાર્યા હતા. ગુડુડુએ લગભગ 2.5 લાખ મત મેળવ્યા અને મુલાયમ સિંહ યાદવ પરિવારના ઉમેદવાર ધર્મેન્દ્ર યાદવને હરાવ્યા. સ્પષ્ટ છે કે, નિરહુઆની જીત BSPના ઉમેદવારને કારણે થઈ હતી. 

આ વખતે પણ ભાજપ અને સમાજવાદી પાર્ટીના ઉમેદવારો એક જ છે. પરંતુ આ વખતે BSPએ જે વ્યક્તિને ઉમેદવાર બનાવ્યો છે તે સમાજવાદી પાર્ટી માટે નહીં પરંતુ ભાજપ માટે ખતરો સાબિત થવાના છે. BSP દ્વારા 12 એપ્રિલે જાહેર કરવામાં આવેલી ચોથી યાદી અનુસાર ભીમ રાજભરને આઝમગઢથી ઉમેદવાર બનાવવામાં આવ્યા છે. ભીમ રાજભર ઉત્તર પ્રદેશ બહુજન સમાજ પાર્ટીના પૂર્વ અધ્યક્ષ રહી ચૂક્યા છે. 2019 ની લોકસભા ચૂંટણીમાં એવું બહાર આવ્યું હતું કે ભાજપને પૂર્વીય UPની બેઠકો ગુમાવવી પડી હતી કારણ કે ભાજપને પછાત જાતિઓમાંથી અપેક્ષિત સમર્થન મળી શક્યું નથી. કદાચ આ જ કારણ હતું કે યોગી સરકારની અનિચ્છા છતાં ભાજપે ઓમપ્રકાશ રાજભર અને દારા સિંહ ચૌહાણને પાર્ટીમાં સામેલ કર્યા એટલું જ નહીં પરંતુ તેમને રાજ્ય કેબિનેટમાં પણ સામેલ કર્યા. પરંતુ માયાવતીએ એવા કાર્ડ લગાવ્યા છે કે ભાજપની આ રણનીતિ નિષ્ફળ જતી હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. સ્વાભાવિક છે કે, આઝમગઢમાં બહુજન સમાજ પાર્ટીના રાજભરના ઉમેદવાર આવ્યા બાદ આ સમુદાયના વોટ બસપાને જ જશે.

ઓમપ્રકાશ રાજભર ગમે તેટલી રેલીઓ કરે અથવા તેને પ્રતિષ્ઠાનો પ્રશ્ન બનાવે, તે આને રોકી શકશે નહીં. જોકે આઝમગઢમાં રાજભરના મત નિર્ણાયક નથી. અહીંયા યાદવ અને મુસ્લિમોના મત લગભગ 45 થી 50 ટકા છે. રાજભરના મત તેમની સરખામણીમાં ક્યાંય ઊભા નથી. તે સ્પષ્ટ છે કે માયાવતીને પણ રાજભરના ઉમેદવાર ઉતારવાથી કોઈ ફાયદો નથી થઈ રહ્યો. આ નિર્ણય માત્ર ભાજપને નુકસાન પહોંચાડવા અને સમાજવાદી પાર્ટીને કોઈ નુકસાન ન પહોંચાડવા માટે લેવામાં આવ્યો હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. વાસ્તવમાં માયાવતીએ આઝમગઢમાંથી કોઈ યાદવ કે મુસ્લિમ ઉમેદવારને ટિકિટ આપી હોત તો ભાજપને ફાયદો થયો હોત અને સમાજવાદી પાર્ટીને નુકસાન થાત પરંતુ હવે એવું થવાનું નથી. 

ઘોસી સંસદીય બેઠકની શું છે રણનીતિ ?  
ઘોસી સંસદીય બેઠક માટે પૂર્વ સાંસદ બાલકૃષ્ણ ચૌહાણ BSPના ઉમેદવાર બન્યા બાદ NDAએ વતી ચૂંટણી લડી રહેલા સુભાસપાના ઉમેદવાર અરવિંદ રાજભરની સ્થિતિ નબળી પડવાની નિશ્ચિત છે. હવે માત્ર મોદી મેજિક જ તેમને મદદ કરી શકે છે. વાસ્તવમાં આ બેઠક પર લગભગ 2 લાખ ચૌહાણ મતદારો છે. ભાજપે ગયા વર્ષે સમાજવાદી પાર્ટીથી અલગ થયા બાદ ઘોસીના ધારાસભ્ય દારા સિંહ ચૌહાણને પોતાની પાર્ટીમાં સામેલ કર્યા હતા. ઘોસી પેટાચૂંટણીમાં દારા સિંહ ચૌહાણને પણ ભાજપની ટિકિટ આપવામાં આવી હતી પરંતુ તેઓ ચૂંટણી હારી ગયા હતા. એવું માનવામાં આવતું હતું કે સ્થાનિક લોકોની નારાજગીને કારણે તેમની હાર થઈ હતી.

પૂર્વાંચલના રાજકીય નિષ્ણાંત કહે છે કે, ભાજપ માની રહ્યું હતું કે, દારા સિંહ ચૌહાણ નોનિયા સમુદાયના 2 લાખ મત NDA ઉમેદવાર અરવિંદ રાજભરને ટ્રાન્સફર કરી શકશે. પરંતુ હવે BSPના ઉમેદવાર પણ નોનિયા સમુદાયમાંથી આવતા હોવાથી આ આશા ઠગારી નીવડી છે. લાગે છે કે BSP અને સમાજવાદી પાર્ટી યુપીમાં ફ્રેન્ડલી મેચ રમી રહી છે. સમાજવાદી પાર્ટીએ આ બેઠક પરથી રાજીવ રાયને ટિકિટ આપી હતી. આ રીતે BSPએ નોનિયા ઉમેદવારને મેદાનમાં ઉતારીને NDAને નુકસાન પહોંચાડવાની પૂરી તૈયારી કરી લીધી છે. 

આ લોકસભા સીટ પર લગભગ 2.5 લાખ મુસ્લિમ મતદારો છે. જે હંમેશા મજબૂત ઉમેદવારો સાથે ભાજપની વિરુદ્ધ જતા રહ્યા છે. 2014માં ભાજપે અહીંથી પહેલીવાર જીત મેળવી હતી. વાસ્તવમાં મોદી લહેરમાં BSPના ઉમેદવારે જોરદાર રીતે ચૂંટણી લડી હતી. BJPના હરિનારાયણ રાજભરને 379,797 વોટ મળ્યા જ્યારે BSPના દારા સિંહ ચૌહાણને 2,33,782 વોટ મળ્યા. મુખ્તાર અંસારીએ કૌમી એકતા દળમાંથી ચૂંટણી લડી હોવાના કારણે મુસ્લિમ મતો વિખેરાઈ ગયા અને ભાજપ 1,66,436 મતો મેળવીને ત્રીજા ક્રમે રહ્યો. જો 2019માં પણ સ્થિતિ આવી જ રહી. મોદી લહેર પછી પણ BSPના અતુલ રાયને દલિત, કેટલીક ઉચ્ચ જાતિ, ચૌહાણ અને મુસ્લિમોના મત મળ્યા અને તેઓ એક લાખથી વધુ મતોથી ચૂંટણી જીત્યા. BSP દ્વારા નોનિયા ઉમેદવારને મેદાનમાં ઉતારવાથી, ભાજપ હવે માત્ર મોદી મેજિક પર જ ભરોસો કરી રહી છે.

વધુ વાંચો: શું લોકસભા ચૂંટણી બાદ મોબાઇલ રિચાર્જ થશે મોંઘા! સામે આવ્યો ચોંકાવનારો રિપોર્ટ

ચંદૌલી લોકસભા સીટમાં શું છે સ્થિતિ ? 
2019માં ભાજપના ઉમેદવાર મહેન્દ્ર નાથ પાંડેએ ચંદૌલી લોકસભા સીટ પર માત્ર 13 હજાર મતોથી જીત મેળવી હતી. જ્યારે વર્ષ 2014માં તેમણે BSPના અનિલ મૌર્યને 1.5 લાખથી વધુ મતોથી હરાવ્યા હતા. તે સ્પષ્ટ છે કે, ચંદૌલીમાં કેન્દ્રીય મંત્રી મહેન્દ્ર નાથ પાંડે માટે પહેલાથી જ સખત લડાઈ હતી હવે BSPએ તેમની લડાઈને વધુ મુશ્કેલ બનાવી દીધી છે. BSPએ અહીં સત્યેન્દ્ર મૌર્યને ઉમેદવાર બનાવીને BJPને વધુ નબળી કરી છે. અગાઉની ચૂંટણીઓમાં આ બેઠક પર મૌર્ય મતદારોનો નોંધપાત્ર પ્રભાવ જોવા મળ્યો છે. રાજપૂત મતદારોને ધ્યાનમાં રાખીને સમાજવાદી પાર્ટીએ આ વખતે બે વખતના ધારાસભ્ય અને પૂર્વ મંત્રી વીરેન્દ્ર સિંહને ટિકિટ આપીને ચૂંટણીને રસપ્રદ બનાવી છે. 

પૂર્વી UPમાં રાજપૂતો ભાજપના મુખ્ય મતદારો છે, પરંતુ જો અન્ય કોઈ પક્ષ તેમની જ્ઞાતિમાંથી ઉમેદવાર ઉભા કરે છે, તો દેખીતી રીતે કેટલાક મતો ગુમાવે છે. ઘોસી વિધાનસભા પેટાચૂંટણીમાં ઠાકુરોના તમામ મત સમાજવાદી પાર્ટીના રાજપૂત ઉમેદવારને ગયા. ચંદૌલીમાં મૌર્ય મતદારોનો પ્રભાવ એ હકીકત પરથી સમજી શકાય છે કે BJPના આનંદ રત્ન મૌર્યએ અહીંથી જીતની હેટ્રિક ફટકારી છે જ્યારે ભાજપ આજના જેટલો મજબૂત પક્ષ નહોતો. 2014ની ચૂંટણીમાં પણ BSPએ મૌર્ય નેતા પર દાવ લગાવ્યો હતો. માયાવતીએ પૂર્વ ધારાસભ્ય અનિલ મૌર્યને ટિકિટ આપી હતી અને તેઓ ચૂંટણી હારી ગયા હતા. પરંતુ BSP નંબર 2 પર હતી. આ સીટ પર યાદવોની વસ્તી સૌથી વધુ છે. સપાને યાદવ અને મુસ્લિમ મતો ચોક્કસપણે મળશે તો તે રાજપૂત મતોમાં ખાડો પાડવામાં સફળ થશે તો જીત નિશ્ચિત કહી શકાય. કારણ કે BSP ભાજપના વોટ કાપવા જઈ રહી છે.

વધુ વાંચો: 2014 બાદ આતંકવાદ સામે લડવા માટે ભારતની વ્યૂહરચના કેટલી બદલાઈ? વિદેશ મંત્રીએ ગણાવી સિદ્ધિઓ

બસ્તી લોકસભા મતવિસ્તારની રણનીતિ 
પ્રથમ યાદીમાં જ બે વખતના ભાજપના સાંસદ હરીશ દ્વિવેદીની ટિકિટ ફાઈનલ કરવામાં આવી હતી. 2019માં હરીશ દ્વિવેદી સપાના ઉમેદવાર પૂર્વ મંત્રી રામ પ્રસાદ ચૌધરી સામે ચૂંટણી લડી રહ્યા હતા. ચૌધરી સપા અને BSP ગઠબંધનના ઉમેદવાર હતા સપાએ આ વખતે પણ ચૌધરી પર વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે. સમાજવાદી પાર્ટી તેના ત્રણ ધારાસભ્યોના બળ પર મજબૂત દેખાઈ રહી છે. આ વખતે કોંગ્રેસની તાકાત પણ સમાજવાદી પાર્ટી પાસે છે. પરંતુ BSPએ બસ્તી સીટ પર પણ ભાજપ સાથે રમત રમી છે. BSPએ ભાજપના પૂર્વ જિલ્લા અધ્યક્ષ દયાશંકર મિશ્રાને ટિકિટ આપી છે. દયાશંકર ભાજપના બળવાખોર છે. સ્વાભાવિક છે કે, તેઓ ભાજપની દરેક યુક્તિથી પરિચિત છે. મિશ્રા બ્રાહ્મણ મતદારોમાં ખાડો પાડવાના તમામ શક્ય પ્રયાસો કરશે.

VTV Gujarati Newsની તમામ અપડેટ સૌથી પહેલા મેળ​વ​વા માટે અમારી WhatsApp ચેનલ ફોલો કરો