ટ્રેડ / ટ્રમ્પની ધમકીઓની કોઈ અસર નહીં, રિલાયન્સ રશિયા પાસેથી ખરીદશે ઓઈલ

અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા રશિયન તેલ ખરીદનારા દેશોને ચેતવણી આપવાના પ્રયાસો છતાં ભારત પર તેનો કોઈ ખાસ અસર થતી દેખાઈ રહી નથી. ભારતની સૌથી મોટી ખાનગી રિફાઇનરી કંપની રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે તે રશિયાથી કાચા તેલની ખરીદી ચાલુ રાખશે. કંપની ફેબ્રુઆરીથી પોતાના ઘરેલું બજાર માટે દરરોજ આશરે 1.5 લાખ બેરલ સુધીનું રશિયન કાચું તેલ ખરીદવાની તૈયારીમાં છે.

દુનિયાનો સૌથી મોટો રિફાઇનિંગ કોમ્પ્લેક્સ ચલાવતી રિલાયન્સ માટે ઊર્જા સુરક્ષા અને સપ્લાયનું વૈવિધ્યકરણ મુખ્ય પ્રાથમિકતા છે. કંપનીના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું કે રિલાયન્સ ફેબ્રુઆરીથી એવા રશિયન વિક્રેતાઓ પાસેથી તેલ ખરીદશે, જેમની સામે કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધ લાગુ નથી. આ નિર્ણયથી એ સ્પષ્ટ થાય છે કે વૈશ્વિક રાજકીય દબાણ હોવા છતાં ભારત પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતોને પ્રથમ સ્થાન આપી રહ્યું છે.

આ મહિનાની શરૂઆતમાં રોયટર્સના અહેવાલમાં જણાવાયું હતું કે લગભગ એક મહિના પછી રિલાયન્સ ફેબ્રુઆરી અને માર્ચમાં ફરી રશિયન તેલ ખરીદવા જઈ રહી છે. કંપનીને છેલ્લે ડિસેમ્બર મહિનામાં રશિયન કાચું તેલ મળ્યું હતું, જ્યારે તેને અમેરિકાની તરફથી એક મહિનાની ખાસ છૂટ આપવામાં આવી હતી. આ છૂટ હેઠળ રિલાયન્સે 21 નવેમ્બરની સમયમર્યાદા બાદ પણ રશિયન તેલ કંપની રોસનેફ્ટ સાથે કરાર પૂર્ણ કર્યો હતો.

ઉલ્લેખનીય છે કે ઓક્ટોબરમાં અમેરિકાએ રોસનેફ્ટ અને બીજી એક મોટી રશિયન તેલ કંપની લુકોઇલ પર પ્રતિબંધો લગાવ્યા હતા. જોકે, રશિયામાં એવી અનેક કંપનીઓ અને ટ્રેડિંગ બિચોલિયા છે, જેમની સામે કોઈ પ્રતિબંધ નથી અને તેઓ હજુ પણ વૈશ્વિક બજારમાં તેલ વેચી રહ્યા છે. રિલાયન્સ હવે આવા જ પ્રતિબંધમુક્ત વિક્રેતાઓ પાસેથી તેલ ખરીદવા પર ભાર મૂકી રહી છે. ઇન્ડિયા એનર્જી વીક દરમિયાન અધિકારીએ જણાવ્યું કે કંપની દરરોજ 1.5 લાખ બેરલ સુધીનું તેલ આવી કંપનીઓ પાસેથી લેશે.

કંપનીના આ અધિકારીએ પોતાની ઓળખ જાહેર કરવાની ના પાડી અને વિક્રેતાઓના નામ પણ જણાવ્યા નહોતા. રોયટર્સ તરફથી મોકલાયેલા પ્રશ્નો પર રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝે તાત્કાલિક કોઈ સત્તાવાર ટિપ્પણી કરી નથી. તેમ છતાં, ઉદ્યોગ જગતમાં આ નિર્ણયને ભારતની ઊર્જા નીતિમાં સ્વતંત્રતા અને વ્યવહારિક અભિગમના ઉદાહરણ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.

આ અગાઉ રિલાયન્સ ગુજરાતના જામનગરમાં સ્થિત તેના વિશાળ રિફાઇનરી કોમ્પ્લેક્સ માટે રોસનેફ્ટ સાથે લાંબા ગાળાના કરાર હેઠળ દરરોજ લગભગ 5 લાખ બેરલ રશિયન કાચું તેલ આયાત કરતી હતી. જામનગર રિફાઇનરી કોમ્પ્લેક્સ દુનિયાનો સૌથી મોટો છે અને તેની ઊર્જા જરૂરિયાતો પણ અત્યંત વિશાળ છે. રિલાયન્સ માત્ર રશિયા પર આધાર રાખતી નથી, પરંતુ સાઉદી અરેબિયા અને ઇરાક સાથેના નિશ્ચિત કરારો હેઠળ પણ તેલ ખરીદે છે, સાથે જ કેનેડાથી પણ કાચું તેલ આયાત કરે છે.

રોયટર્સના એક અન્ય અહેવાલ મુજબ, રિલાયન્સ હવે વેનેઝુએલાથી ફરી કાચું તેલ ખરીદવા માટે અમેરિકાની મંજૂરી માગી રહી છે. આ પગલું કંપની દ્વારા રશિયાની મોટી તેલ કંપનીઓ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા અને સપ્લાય ચેનને વધુ સુરક્ષિત બનાવવા માટે લેવામાં આવી રહ્યું છે. વૈશ્વિક સ્તરે ઊર્જા બજારમાં અનિશ્ચિતતા વધતી જાય છે, ત્યારે રિલાયન્સનો આ અભિગમ લાંબા ગાળાની વ્યૂહરચનાનો ભાગ હોવાનું માનવામાં આવે છે.

ટ્રમ્પની ધમકીઓ હોવા છતાં ભારત અને ખાસ કરીને રિલાયન્સ જેવી કંપનીઓએ એ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ કરતા પોતાના રાષ્ટ્રીય હિત અને ઊર્જા સુરક્ષાને વધુ મહત્વ આપે છે. આ નિર્ણયથી માત્ર ભારતની રિફાઇનિંગ ક્ષમતા મજબૂત નહીં બને, પરંતુ વૈશ્વિક ઊર્જા રાજકારણમાં ભારતની સ્વતંત્ર ભૂમિકા પણ વધુ સ્પષ્ટ થશે.