ટેક્નોલોજી / વૈજ્ઞાનિકોની નવી શોધથી બેટરી વગર ચાલશે પેસમેકર? હૃદયના ધબકારાથી વીજળી બનાવતી સૂક્ષ્મ જનરેટરની જાળી તૈયાર!

વૈજ્ઞાનિકોએ માનવ હૃદયના દરેક ધબકારામાંથી મળતી ઊર્જાનું વીજળીમાં રૂપાંતર કરીને તબીબી ઉપકરણોને ઊર્જા પૂરી પાડવાની નવી આશાઓ જગાવી છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં યુનિવર્સિટી ઓફ મેસેચ્યુસેટ્સ એમહર્સ્ટના એન્જિનિયરોએ પ્રયોગશાળામાં વિકસાવવામાં આવેલા માનવ હૃદયના ટિશ્યુની અંદર સૂક્ષ્મ વિદ્યુત જનરેટર્સનું એક નેટવર્ક તૈયાર કર્યું છે. જ્યારે આ પેશીઓ ધબકે છે, ત્યારે આ જનરેટર્સ વિદ્યુત સંકેતો ઉત્પન્ન કરે છે. ભવિષ્યમાં, આ ટેક્નોલોજી પેસમેકર અને શરીરમાં બેસાડી શકાય તેવા અન્ય તબીબી ઉપકરણો માટે બેટરી પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો માર્ગ મોકળો કરી શકે છે.

જોકે, અત્યાર સુધી તેનું પરીક્ષણ માત્ર પ્રયોગશાળામાં ઉછેરવામાં આવેલા ટિશ્યૂ પર જ કરવામાં આવ્યું છે. આ સંશોધન વૈજ્ઞાનિક જર્નલ સાયન્સ એડવાન્સીસમાં પ્રકાશિત થયું છે. સંશોધકોએ અત્યંત પાતળી પ્લાસ્ટિકની પટ્ટીઓનો ઉપયોગ કરીને એક જાળી તૈયાર કરી, જેમાં 'લેડ ઝિર્કોનેટ ટાઇટેનેટ' (PZT) નામના સિરામિક પદાર્થની 64 સૂક્ષ્મ પટ્ટીઓ લગાવવામાં આવી હતી.

આ પદાર્થને વાળવામાં આવે ત્યારે તે વિદ્યુત વોલ્ટેજ ઉત્પન્ન કરે છે. આ જાળી આશરે 7 ગુણ્યા 8 મિલીમીટરના માપની છે, જેમાં લગભગ 78 ટકા જેટલો વિસ્તાર ખુલ્લો રાખવામાં આવ્યો છે, જેથી તેની અંદર જીવંત પેશીઓ વિકસી શકે.

વોલ્ટેજ વધારીને 450થી 750 મિલીવોલ્ટ પહોંચ્યો

શરૂઆતની ડિઝાઇનમાં, દરેક જનરેટર પ્રતિ ધબકારા આશરે 9 મિલીવોલ્ટનો સિગ્નલ ઉત્પન્ન કરતો હતો. ત્યારબાદ, વૈજ્ઞાનિકોએ જનરેટર ઘટકની અંદરના સ્તરોની જાડાઈ વધારીને ડિઝાઇનમાં ફેરફાર કર્યા. આનાથી અંદાજિત વોલ્ટેજ 450 થી 750 મિલીવોલ્ટની રેન્જમાં વધ્યો.

આ ટેકનોલોજીનું મહત્વ ફક્ત વીજળી ઉત્પાદનથી આગળ વધે છે; કારણ કે તે હૃદયના ધબકારા સાથે સુમેળમાં વિદ્યુત સંકેતો ઉત્પન્ન કરે છે, મેશ સંભવિત રીતે હૃદયની પ્રવૃત્તિનું નિરીક્ષણ કરવા માટે સેન્સર તરીકે કાર્ય કરી શકે છે. આ અલગ બેટરીની જરૂરિયાત ઘટાડવાની શક્યતા પ્રદાન કરે છે.

આ પણ વાંચોઃ બ્રાઝિલમાં લુલા ફરી બન્યા રાષ્ટ્રપતિ, ટ્રમ્પ સમર્થક બોલ્સોનારોને 44 લાખ મતોથી હરાવ્યા!

સર્જરી હજી મોટો પડકાર

પેસમેકર, મગજને વિદ્યુત સંકેતો પહોંચાડતા ઉપકરણ અને કોક્લિયર ઈમ્પ્લાન્ટ્સ જેવા તબીબી ઉપકરણોને કાર્યરત રહેવા માટે બેટરીની જરૂર પડે છે. આ બેટરીઓનું કદ, તેમની મર્યાદિત ક્ષમતા અને તેને બદલવા માટે કદાચ સર્જરી કરાવવી પડે તેવી શક્યતા આ બાબતો નોંધપાત્ર પડકારો ઊભા કરે છે. આ સંશોધને ઘણી આશાઓ જગાવી છે.

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લેસ્ટોર/એપ સ્ટોર પર જઇને અથવા આ લાઇન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ