ન્યૂઝ અપડેટ્સ
ન્યૂઝ અપડેટ્સ
9 ફોટો ગેલેરી
Last Updated: 10:41 AM, 8 November 2026
FOLLOW ON
શેર કરો
1/9
દિવાળીનું નામ સાંભળતાં જ ઘરમાં દીવાઓની રોશની, રંગોળી અને માતા લક્ષ્મીની પૂજાની યાદ આવે છે. મોટાભાગના લોકો આ પર્વને ભગવાન શ્રીરામના અયોધ્યા પરત ફરવા સાથે જોડે છે. જોકે, આ તહેવાર સાથે અન્ય અનેક ધાર્મિક અને ઐતિહાસિક પ્રસંગો પણ જોડાયેલા છે. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના નરકાસુર વધથી લઈને ગુરુ હરગોબિંદ સાહેબની મુક્તિ સુધીની ઘટનાઓ દિવાળીના મહત્ત્વને વધારે છે. જાણો દિવાળી સાથે જોડાયેલી 6 રસપ્રદ કથાઓ અને તેની પાછળની ધાર્મિક માન્યતાઓ.દિવાળી ભારતના સૌથી મોટા તહેવારો પૈકી એક છે. આ પર્વને દીપોત્સવ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. ઘરમાં દીવા પ્રગટાવવા, લક્ષ્મી પૂજન કરવા અને પરિવાર સાથે ખુશીઓ વહેંચવાની પરંપરા વર્ષોથી ચાલી આવે છે. દિવાળી પાછળ અનેક ધાર્મિક માન્યતાઓ રહેલી છે, જે અલગ-અલગ ધર્મો અને સંસ્કૃતિઓ સાથે જોડાયેલી છે.
આ તસવીર શેર કરો
2/9
દિવાળી સાથે જોડાયેલી સૌથી જાણીતી કથા ભગવાન શ્રીરામના અયોધ્યા આગમનની છે. રામાયણ અનુસાર, ભગવાન શ્રીરામે 14 વર્ષનો વનવાસ પૂર્ણ કર્યા બાદ લંકાના રાજા રાવણનો વધ કર્યો હતો. ત્યારબાદ તેઓ માતા સીતા અને ભાઈ લક્ષ્મણ સાથે અયોધ્યા પરત ફર્યા હતા.ભગવાન શ્રીરામના આગમનની ખુશીમાં અયોધ્યાના લોકોએ સમગ્ર નગરીને માટીના દીવાઓથી સજાવી હતી. રોશનીથી ઝળહળતી અયોધ્યામાં લોકો ખુશીથી તેમના સ્વાગત માટે એકઠા થયા હતા. આ પ્રસંગને યાદ કરીને દિવાળીના દિવસે ઘરોમાં દીવા પ્રગટાવવામાં આવે છે. આ પરંપરા સત્યના વિજય, અંધકારમાંથી પ્રકાશ તરફના માર્ગ અને નવી આશાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
આ તસવીર શેર કરો
ADVERTISEMENT
3/9
દિવાળી સાથે જોડાયેલી બીજી કથા ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ અને નરકાસુરની છે. પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, નરકાસુર નામના અસુરે ત્રણેય લોકમાં અત્યાચાર મચાવ્યો હતો. તેણે અનેક રાજાઓને પરેશાન કર્યા હતા અને 16 હજારથી વધુ કન્યાઓને બંદી બનાવી હતી.નરકાસુરના વધ માટે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણએ માતા સત્યભામાની મદદથી યુદ્ધ કર્યું હતું. આ યુદ્ધમાં નરકાસુરનો વધ કરીને ભગવાન શ્રીકૃષ્ણએ બંદી બનાવેલી કન્યાઓને મુક્ત કરાવી હતી. આ વિજયની યાદમાં નરક ચતુર્દશી ઉજવવામાં આવે છે, જેને નાની દિવાળી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ કથા અન્યાય અને અત્યાચાર સામે વિજયનો સંદેશ આપે છે.
આ તસવીર શેર કરો
4/9
સિખ ધર્મમાં દિવાળીનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. આ દિવસને ‘બંદી છોડ દિવસ’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ પ્રસંગ સિખોના છઠ્ઠા ગુરુ, ગુરુ હરગોબિંદ સાહેબની મુક્તિ સાથે જોડાયેલો છે.ઐતિહાસિક માન્યતા અનુસાર, મુઘલ બાદશાહ જહાંગીરે ગુરુ હરગોબિંદ સાહેબને ગ્વાલિયરના કિલ્લામાં કેદ કર્યા હતા. તેમની મુક્તિ સમયે ગુરુ હરગોબિંદ સાહેબે પોતાની સાથે કેદમાં રહેલા 52 હિન્દુ રાજાઓને પણ મુક્ત કરાવ્યા હતા. આ ઘટનાને ન્યાય, સ્વતંત્રતા અને માનવતાની જીત તરીકે યાદ કરવામાં આવે છે.આ પ્રસંગની ખુશીમાં અમૃતસરના સુવર્ણ મંદિરને દીવાઓથી શણગારવામાં આવે છે. સિખ સમુદાય માટે આ દિવસ અન્યાય સામે લડવાની અને બીજાની મુક્તિ માટે પ્રયાસ કરવાની પ્રેરણા આપે છે.
આ તસવીર શેર કરો
ADVERTISEMENT
5/9
દિવાળીનો તહેવાર માતા લક્ષ્મીજીની પૂજા સાથે ખાસ રીતે જોડાયેલો છે. પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, દેવો અને દાનવોએ અમૃત મેળવવા માટે ક્ષીરસાગરનું સમુદ્ર મંથન કર્યું હતું. આ મંથન દરમિયાન અનેક કિંમતી રત્નો અને દિવ્ય વસ્તુઓ પ્રગટ થઈ હતી.આ જ સમુદ્ર મંથનમાંથી કમળ પર બિરાજમાન માતા લક્ષ્મીજીનું પ્રાગટ્ય થયું હતું. માતા લક્ષ્મીજીને ધન, વૈભવ, સુખ અને સમૃદ્ધિનાં દેવી માનવામાં આવે છે. પ્રાગટ્ય બાદ તેમણે ભગવાન વિષ્ણુને પોતાના પતિ તરીકે સ્વીકાર્યા હતા.આ માન્યતાને કારણે દિવાળીના દિવસે માતા લક્ષ્મીજીની વિશેષ પૂજા કરવામાં આવે છે. લોકો પોતાના ઘરમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ આવે તેવી પ્રાર્થના કરે છે. ઘરની સાફસફાઈ, દીપ પ્રગટાવવા અને પૂજા કરવાની પરંપરા પણ આ પ્રસંગ સાથે જોડાયેલી છે.
આ તસવીર શેર કરો
6/9
જૈન ધર્મમાં દિવાળીનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્ત્વ છે. જૈન માન્યતા અનુસાર, જૈન ધર્મના 24મા તીર્થંકર ભગવાન મહાવીર સ્વામીએ કારતક અમાસના દિવસે બિહારના પાવાપુરી ખાતે નિર્વાણ પ્રાપ્ત કર્યું હતું.ભગવાન મહાવીર સ્વામીના નિર્વાણ બાદ તેમના અનુયાયીઓએ તેમના દિવ્ય જ્ઞાનની યાદમાં દીવા પ્રગટાવ્યા હતા. આ પરંપરા જૈન ધર્મમાં દીપાવલીની ઉજવણી સાથે જોડાયેલી છે. જૈન સમુદાય માટે દિવાળી માત્ર ખુશીઓનો તહેવાર નથી, પરંતુ આધ્યાત્મિક જાગૃતિ અને આત્મકલ્યાણનો પ્રસંગ પણ છે.જૈન ધર્મમાં આ દિવસ ભગવાન મહાવીર સ્વામીના ઉપદેશોને યાદ કરવાનો અને તેમના બતાવેલા માર્ગ પર ચાલવાનો સંદેશ આપે છે. અહિંસા, સત્ય અને આત્મસંયમ જેવા સિદ્ધાંતોને જીવનમાં ઉતારવાનું મહત્ત્વ આ દિવસે સમજાવવામાં આવે છે.
આ તસવીર શેર કરો
ADVERTISEMENT
7/9
દિવાળી સાથે જોડાયેલી બીજી પૌરાણિક કથા ભગવાન વિષ્ણુના વામન અવતાર અને રાજા બલિની છે. પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, રાજા બલિ દાનવીર અને શક્તિશાળી રાજા હતા. તેમની શક્તિ વધતાં દેવતાઓએ ભગવાન વિષ્ણુની મદદ માગી હતી.ભગવાન વિષ્ણુએ વામન અવતાર ધારણ કરીને રાજા બલિ પાસે ત્રણ ડગલાં જમીનનું દાન માગ્યું હતું. રાજા બલિએ દાન આપવાની સંમતિ આપી હતી. ત્યારબાદ વામન ભગવાને વિશાળ સ્વરૂપ ધારણ કરીને બે ડગલાંમાં પૃથ્વી અને આકાશ માપી લીધાં હતાં. ત્રીજા ડગલા માટે રાજા બલિએ પોતાનું મસ્તક સમર્પિત કર્યું હતું.ભગવાન વિષ્ણુએ રાજા બલિને પાતાળ લોકનું રાજ્ય આપ્યું હતું અને વર્ષમાં એકવાર પોતાની પ્રજાને મળવા પૃથ્વી પર આવવાનું વરદાન આપ્યું હતું. આ પ્રસંગની યાદમાં કેટલાક વિસ્તારોમાં દિવાળી બાદ બલિ પ્રતિપદા ઉજવવામાં આવે છે. આ કથા દાન, વચનપાલન અને ભક્તિનું મહત્ત્વ સમજાવે છે.
આ તસવીર શેર કરો
8/9
દિવાળી સાથે જોડાયેલી આ છ કથાઓ દર્શાવે છે કે આ પર્વ માત્ર એક ધાર્મિક પ્રસંગ નથી, પરંતુ વિવિધ સંસ્કૃતિઓ અને માન્યતાઓનું મિલન છે. ભગવાન શ્રીરામના અયોધ્યા આગમનથી લઈને ભગવાન મહાવીર સ્વામીના નિર્વાણ સુધીની ઘટનાઓ દિવાળીના અલગ-અલગ આધ્યાત્મિક અર્થ સમજાવે છે.દિવાળીના દીવા માત્ર ઘરને પ્રકાશિત કરતા નથી, પરંતુ જીવનમાં સત્ય, ન્યાય, જ્ઞાન અને સારા વિચારોનો પ્રકાશ ફેલાવવાનો સંદેશ પણ આપે છે. આ જ કારણ છે કે દિવાળી આજે પણ લોકોના જીવનમાં ખુશીઓ, આશા અને નવી શરૂઆતનું પર્વ બની રહી છે.
આ તસવીર શેર કરો
ADVERTISEMENT
9/9
ધર્મને લગતો આ આર્ટિકલ માત્ર અલગ-અલગ મળતી માહિતીને આધારિત છે. નહીં કે તમે તેને સત્ય જ માની લો. કારણ કે ધર્મ દરેકની આસ્થાનો વિષય છે. અહીં આપવામાં આવેલી જાણકારીને અનુસરતા પહેલા ધર્મ કે શાસ્ત્ર આધારિત જ્ઞાન ધરાવનારા વિદ્ધાનોની સલાહ લેવી અતિ આવશ્યક રહેશે. નહીં તો કોઇ મુશ્કેલી સર્જાય તો જવાબદારી vtvgujarati.com નહીં રહે. કારણ કે આ આર્ટિકલ ફક્ત ન્યૂઝના હેતુસર પબ્લિશ કરવામાં આવ્યો છે.
આ તસવીર શેર કરો
સંકળાયેલા મુદ્દાઓ
સબસ્ક્રાઇબ કરો
જોવા જેવું
ટોપ સ્ટોરીઝ
