તમારા કામનું / પાંચ વર્ષ પુરા થયા પહેલા મળશે ગ્રેચ્યુઈટી, જાણો સંપૂર્ણ હિસાબ-કિતાબ

• પાંચ વર્ષ કામ કર્યા પછી જ ગ્રેચ્યુઈટી મળે છે
• સરકાર નવા લેબર કોડમાં ફેરફાર કરી શકે છે
• નોટિસનો સમયગાળો પણ સતત કાર્યમાં ગણાય છે

પ્રાઈવેટ સેક્ટરમાં કામ કરતા લોકોના મનમાં ગ્રેચ્યુઈટી સાથે જોડાયેલા અનેક સવાલો ઉઠતા રહે છે. સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવે છે કે કોઈપણ એક કંપનીમાં સતત પાંચ વર્ષ કામ કર્યા પછી જ ગ્રેચ્યુઈટી મળે છે. સરકાર નવા લેબર કોડમાં ગ્રેચ્યુટીના નિયમોમાં કેટલાક ફેરફાર કરી શકે છે. આના સંકેતો મળી રહ્યા છે. પરંતુ હજુ સુધી કંઈ સ્પષ્ટ નથી. કંપની દ્વારા કર્મચારીઓને ગ્રેચ્યુઈટી આપવામાં આવે છે.  

શું દરેક વ્યક્તિ ગ્રેચ્યુટી માટે હકદાર છે?
સતત સેવાને બદલે કંપનીઓ તેમના કર્મચારીઓને ગ્રેચ્યુઈટી આપીને તેમનો આભાર વ્યક્ત કરે છે. પેમેન્ટ એન્ડ ગ્રેચ્યુઈટી એક્ટ દેશના તમામ કારખાનાઓ, ખાણો, તેલ ક્ષેત્રો, બંદરો અને રેલવેને લાગુ પડે છે. ઉપરાંત, 10 થી વધુ લોકોને રોજગારી આપતી કંપનીઓ અને દુકાનોમાં કામ કરતા કર્મચારીઓને ગ્રેચ્યુટીનો લાભ મળે છે. કોઈપણ કંપનીમાં પાંચ વર્ષ સુધી સતત કામ કરનારા કર્મચારીઓને ગ્રેચ્યુટીના હકદાર ગણવામાં આવે છે. પરંતુ કેટલાક કિસ્સાઓમાં, કર્મચારીઓને પાંચ વર્ષથી ઓછી સેવા માટે પણ ગ્રેચ્યુઇટી મળે છે. 

5 વર્ષથી ઓછા સમય પર ગ્રેચ્યુઈટી
ગ્રેચ્યુઈટી એક્ટના સેક્શન-2Aમાં 'કંટીયુનિંગ વર્ક'ની સ્પષ્ટ વ્યાખ્યા કરવામાં આવી છે. આ મુજબ, પૂરા પાંચ વર્ષ સુધી કામ ન કર્યા પછી પણ ઘણા કર્મચારીઓ ગ્રેચ્યુઇટીનો લાભ મેળવવા માટે હકદાર બની જાય છે. ગ્રેચ્યુઈટી એક્ટની કલમ-2A મુજબ, ભૂગર્ભ ખાણોમાં કામ કરતા કર્મચારીઓ જો તેમના એમ્પ્લોયર સાથે સતત ચાર વર્ષ 190 દિવસ  સુધી કામ કરે તો તેઓ ગ્રેચ્યુઈટી માટે પાત્ર બને છે. જ્યારે, અન્ય સંસ્થાઓમાં કામ કરતા કર્મચારીઓ ચાર વર્ષ 240 દિવસ (એટલે ​​​​કે 4 વર્ષ 8 મહિના) સુધી કામ કર્યા પછી ગ્રેચ્યુટી માટે પાત્ર છે. નોટિસનો સમયગાળો ગ્રેચ્યુઇટીમાં પણ ઉમેરવામાં આવે છે, કારણ કે નોટિસનો સમયગાળો 'સતત સેવા'માં ગણવામાં આવે છે. 

ગ્રેચ્યુટીની ગણતરી
હવે ચાલો એ પણ સમજીએ કે કર્મચારીની ગ્રેચ્યુઈટી રકમ કેવી રીતે ઉમેરવામાં આવે છે. કુલ ગ્રેચ્યુટી રકમ = (છેલ્લો પગાર) x (15/26) x (કંપનીમાં કામ કરેલા વર્ષોની સંખ્યા). ધારો કે તમે એક જ કંપનીમાં સતત સાત વર્ષ કામ કર્યું. અંતિમ પગાર રૂ. 35000 (મૂળ પગાર અને મોંઘવારી ભથ્થા સહિત) છે. તો ગણતરી પ્રમાણે (35000) x (15/26) x (7) = રૂ. 1,41,346. કર્મચારીને વધુમાં વધુ 20 લાખ રૂપિયા સુધીની ગ્રેચ્યુઈટી મળી શકે છે. ગ્રેચ્યુટી તરીકે મળેલી રકમ કરમુક્ત છે. આ નિયમ જાહેર અને ખાનગી બંને ક્ષેત્રમાં કામ કરતા કર્મચારીઓને લાગુ પડે છે.