સુરત / ડ્રુમિલ જોશીએ સ્માર્ટ ડિવાઇસિસ માટે સૌર ઊર્જા સંચાલન અને સંગ્રહ માટેનું એક પહેલું આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ મોડલ વિકસાવ્યું

ઉર્જા ટકાઉપણાના ક્ષેત્રમાં ઉદ્યોગ નિષ્ણાતો જેને ગેમ-ચેન્જિંગ ક્ષણ કહી રહ્યા છે, તે માટે ડ્રુમિલ જોશી, જે સુરત (ગુજરાત)માં જન્મ્યા અને મુંબઈમાં ઉછર્યા છે અને હાલમાં યુ.એસ.માં રહે છે, મૂળ ગુજરાતી એવા આ યુવાને સ્માર્ટ ડિવાઇસિસ માટે સૌર ઊર્જા સંચાલન અને સંગ્રહ માટેનું એક પહેલું આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ મોડલ વિકસાવ્યું છે. 2024 IEEE ઇન્ટરનેશનલ કોન્ફરન્સ ઓન ઇમર્જિંગ રિસર્ચ ઇન કમ્પ્યુટેશનલ સાયન્સ (ICERCS) ખાતે રજૂ કરાયેલ તેમના સંશોધન પેપર "ઇન્ટેલિજન્ટ સોલાર એનર્જી હાર્વેસ્ટિંગ એન્ડ મેનેજમેન્ટ ઇન આઈઓટી નોડ્સ યૂઝિંગ ડીપ સેલ્ફ-ઓર્ગેનાઇઝિંગ મેપ્સ" એ સૌર ઊર્જા આગાહી માટે 91.37%ની સચોટતા હાંસલ કરી છે. જે સંસાધન-મર્યાદિત IoT વાતાવરણમાં વાસ્તવિક-સમયની વીજળી આગાહી માટેની સૌથી વધુ નોંધાયેલ સચોટતાઓમાંની એક છે.

આ માત્ર સંશોધનનો ફાળો નથી. આ ભવિષ્ય માટેની એક મૂલ્યવાનતા છે જ્યાં સ્માર્ટ ડિવાઇસીસ ફક્ત જોડાયેલા જ નહીં, પણ એનર્જી ઈન્ટેલિજન્સ પણ છે.

"પ્રત્યેક ઉદ્યોગમાં સ્માર્ટ શહેરો, કૃષિ, એરોસ્પેસ, આરોગ્ય સંભાળ આપણે સ્માર્ટ સેન્સરોથી ઘેરાયેલા છીએ. પરંતુ લગભગ તમામને એકસમાન મુશ્કેલીઓનો સામનો કરનો પડી રહ્યો છે: વીજળી પર આધારીત રહેવું પડી રહ્યું છે," તેમ ડ્રુમિલ જોશીએ, જે સાઉધર્ન પાવર ખાતે મોનીટરીંગ અને ડાયગ્નોસ્ટિક્સ એનાલિસ્ટ છે અને 30થી વધુ નવિન ઉર્જા સંપત્તિઓ માટે એનાલિટિક્સનું નેતૃત્વ કરે છે.

"આ મોડલ IoT ડિવાઇસીસને ઉર્જા અંગે તર્ક કરવા માટે સક્ષમ બનાવે છે કે, કેટલી ઉર્જા ઉપલબ્ધ છે, ક્યારે વાપરવી, ક્યારે બેકઅપ રાખવી, ડ્રુમિલ જોશી જણાવે છે કે, અમે ફક્ત બેટરી જીવન લંબાવી રહ્યા નથી અમે એના પર ઉર્જા સ્વાયત્તતા રજૂ કરી રહ્યા છીએ," તેમ તેમણે કહ્યું હતું. 'પ્રસ્તાવિત મોડલ Extended Deep Self-Organizing Maps (DSOM)નો ઉપયોગ કરે છે, જે એડવાન્સ મશીન લર્નિંગ ફ્રેમવર્ક છે જે અનસુપરવાઇઝ્ડ ક્લસ્ટરિંગ, ઓટોએન્કોડિંગ અને સ્પેટિઓ-ટેમ્પોરલ મેપિંગને સંયોજિત કરે છે. તે તાપમાન, ભેજ, દબાણ અને પ્રકાશ તીવ્રતા જેવા બહુ-આયામી પર્યાવરણ સેન્સર ડેટામાંથી ફીચર પેટર્ન કાઢે છે અને ગતિશીલ રીતે ડિવાઇસના ઉર્જા વર્તનને અનુરૂપ બનાવે છે'.

GRU, SVM અને સ્ટાન્ડર્ડ SOM જેવા વ્યાપકપણે વપરાતા AI મોડલ્સની સરખામણીમાં, ડ્રુમિલ જોશીએ Extended DSOM હાંસલ કર્યું:

• 91.37% આગાહી સચોટતા (અન્ય મોડલ્સમાં 88–90%ની સરખામણીમાં)
• 38% અમલ સમય ઘટાડો, જે વાસ્તવિક-સમયના નિર્ણયો માટે સક્ષમ બનાવે છે
• ઓછા વીજળી વપરાશના વાતાવરણમાં શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન, ઓછી ગણતરી લોડ સાથે

"આ ફક્ત થિયરી નથી—આ ફીલ્ડ-ટેસ્ટેડ લોજિક છે. મોડલ એજ ડિવાઇસીસમાં કાર્ય કરવા માટે રચાયેલ છે જે મર્યાદિત ગણતરી, મેમરી અને ઊર્જા ધરાવે છે," જોશીએ વધુમાં કહ્યું હતું કે, "અમે ફક્ત તાલીમ જ નહીં પણ રનટાઇમ વર્તનને પણ ઓપ્ટિમાઇઝ કર્યું છે—કારણ કે જ્યારે તમે વાસ્તવિક-વિશ્વ સિસ્ટમ્સ સાથે કામ કરી રહ્યા હોવ, ત્યારે દરેક મિલિસેકન્ડ અને દરેક મિલીવોટ મહત્વનો છે."

વિશ્વવ્યાપી જરૂરિયાત, એક સ્કેલેબલ સોલ્યુશન

આજે વિશ્વભરમાં 15 અબજથી વધુ IoT ઉપકરણોનો ઉપયોગ થાય છે અને 2030 સુધીમાં આ આંકડો 29 અબજ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે (સ્ટેટિસ્ટા, 2024). ઉર્જા ટકાઉપણું હવે મહત્વનો મુદ્દો બની ગયો છે.

યુ.એસ. EPA રિપોર્ટ મુજબ દર વર્ષે 3 અબજથી વધુ ડિસ્પોઝેબલ બેટરીઝ ડીસ્કાર્ડ કરી દેવામાં આવે છે—જેમાંના મોટા ભાગના નીચા વીજળી વપરાશવાળા સ્માર્ટ ઉપકરણોમાંથી આવે છે. મોટા પાયે બેટરી બદલવી તર્કસંગતપણે અશક્ય અને પર્યાવરણ માટે અસ્થિર છે, ખાસ કરીને ગ્રામ્ય અને દૂરના વિસ્તારોમાં.

જોશીનું સોલ્યુશન સક્ષમ બનાવે છે:

• સ્માર્ટ સિટીઝને ઝીરો મેન્યુઅલ સર્વિસિંગ સાથે લાંબા ગાળાના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર લાગુ કરવાનું

• રીમોટ એગ્રીકલ્ચરનેને સ્વ-સંભાવિત સેન્સર્સ સાથે માટી, ભેજ અને હવામાન મોનીટર કરવાનું

• આરોગ્ય ઉપકરણોને ઓછી વીજળીવાળા અથવા ઇમરજન્સી વિસ્તારોમાં વિશ્વસનીય રીતે ચલાવવા માટે

• ઔદ્યોગિક IoT અને સંરક્ષણ સિસ્ટમ્સને કઠોર અથવા અપ્રાપ્ય વાતાવરણમાં સ્વાયત્તપણે કાર્ય કરવા માટે

"આ મોડલ ઉર્જા હાર્વેસ્ટિંગ સિસ્ટમ્સને પ્રતિક્રિયાત્મકને બદલે આગાહીપૂર્ણ રીતે કાર્ય કરવા દે છે. અમે ઉપકરણોને 'એનર્જી ફોરસાઇટ' પર્યાવરણ અને તે જે વીજળી જોડાણ છે તેની સમજૂતી આપીએ છીએ," તેમ જોશીએ જણાવ્યું.

AI માટેના ઉર્જા નિષ્ણાતોમાં માન્યતા

ડ્રુમિલ તેજસ જોશી, જે સુરતમાં જન્મેલા અને મુંબઈમાં ઉછરેલા છે, મૂળ ગુજરાતી એવા આ યુવાને હવે વૈશ્વિક સ્તરે AI અને નવીન ઉર્જા સિસ્ટમ્સના ટોચના સંશોધક તરીકે યોગદાન આપી રહ્યા છે. સાઉધર્ન પાવર ખાતે તેઓ 33 સૌર ઉર્જા ફાર્મ, 15 પવન સ્થળો અને 2 બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ માટે એનાલિટિક્સ સાધનોની મોનીટરીંગ અને નિદાન કરે છે.

12 આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રકાશનો, 5 ભારતીય સોફ્ટવેર કૉપિરાઇટ્સ અને 2 યુ.કે. ડિઝાઇન ગ્રાન્ટ્સ સાથે જોશી મશીન લર્નિંગ અને વાસ્તવિક વિશ્વ ગ્રિડ વિશ્વસનીયતા વચ્ચેનો પુલ બનાવવા માટે જાણીતા બન્યા છે.

આ પણ વાંચો: અનંત અંબાણીની પદયાત્રામાં ઉઘાડા પગે સહભાગી થયા પંડિત ધીરેન્દ્ર શાસ્ત્રી, જુઓ Video

"ભારતમાં વિશ્વનું ઝડપી વિકસતું સ્માર્ટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર છે. આ સંશોધન ગ્રામ્ય આરોગ્ય, સાર્વજનિક સુરક્ષા અને કૃષિમાં બેટરી-મુક્ત સિસ્ટમ્સ માટે સક્ષમ બનાવી શકે છે," જોશીએ ભારપૂર્વક કહ્યું કે, "અમે એક એવા મોડલની વાત કરી રહ્યા છીએ જે ક્યાંય પણ લાગુ કરી શકાય. મુંબઈની છતથી લઈને સહારા પર અને ભ્રમણ કરતા ઉપગ્રહ સુધી."

બધા જ સમાચાર અને અપડેટ્સ મેળવવા માટે પ્લે સ્ટોર/ એપ સ્ટોર પર જઈને અથવા આ લાઈન પર ક્લિક કરીને ડાઉનલોડ કરો અમારી લેટેસ્ટ એપ