ન્યૂઝ અપડેટ્સ
VTV / બિઝનેસ / 8મા પગાર પંચમાં Basic Pay, Grade Pay અને Pay Levelનો તફાવત! સરકારી કર્મચારીઓ આ શબ્દોનો અર્થ જાણી લો!
7 ફોટો ગેલેરી
Last Updated: 03:31 PM, 23 October 2026
1/7
2/7
8મા પગાર પંચમાં કેન્દ્રીય કર્મચારીઓના પગાર માળખામાં ફેરફાર થવાની આશા છે. નેશનલ કાઉન્સિલ-જોઇન્ટ કન્સલ્ટેટિવ મશીનરી (NC-JCM)ના સ્ટાફ પક્ષે લઘુત્તમ બેઝિક પે વધારીને રૂ. 69,000 કરવાની માગ કરી છે. આ માગ 3.833ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટર પર આધારિત છે. કર્મચારી સંગઠનોનું માનવું છે કે વધતી મોંઘવારી વચ્ચે પગાર અને પેન્શનમાં સુધારો જરૂરી છે. જોકે, રૂ. 69,000નો લઘુત્તમ બેઝિક પે અને 3.833નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર હાલ માત્ર પ્રસ્તાવ છે. સરકાર તરફથી અંતિમ નિર્ણય જાહેર થયા બાદ જ નવા પગાર અંગે સ્પષ્ટતા થશે.
ADVERTISEMENT
3/7
ફિટમેન્ટ ફેક્ટર એવો ગુણક છે જેનો ઉપયોગ હાલના બેઝિક પેના આધારે સુધારેલો બેઝિક પે નક્કી કરવા માટે થઈ શકે છે. છઠ્ઠા પગાર પંચમાં 1.86 અને સાતમા પગાર પંચમાં 2.57નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર મંજૂર કરવામાં આવ્યો હતો. હવે 8મા પગાર પંચ માટે કર્મચારી સંગઠનો 3.833ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની માગ કરી રહ્યાં છે. જો આટલો ફેક્ટર મંજૂર થાય તો હાલના બેઝિક પેના આધારે નવા બેઝિક પેની ગણતરી થઈ શકે છે. જોકે, ફિટમેન્ટ ફેક્ટર વધે એટલે હાથમાં આવતો કુલ પગાર પણ એ જ પ્રમાણમાં વધશે એવું નથી. નવા પગાર માળખા, ભથ્થાં અને સરકારના અંતિમ નિયમો પણ તેમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.
4/7
બેઝિક પે એટલે મૂળ પગાર. તે સરકારી કર્મચારીના પગારનો મુખ્ય ભાગ હોય છે. તેમાં મોંઘવારી ભથ્થું (DA) અને મકાન ભાડા ભથ્થું (HRA) સામેલ હોતાં નથી. સામાન્ય રીતે આ ભથ્થાંની ગણતરી બેઝિક પેને આધારે કરવામાં આવે છે. કર્મચારીનો બેઝિક પે તેના પદ અને પે મેટ્રિક્સમાં તેના સ્તર પર આધારિત હોય છે. બેઝિક પેમાં વધારો થાય તો લાગુ નિયમો પ્રમાણે DA અને HRAની રકમમાં પણ ફેરફાર થઈ શકે છે. આથી બેઝિક પેમાં થતો ફેરફાર કર્મચારીના કુલ પગારને અસર કરી શકે છે. જોકે, કુલ પગાર કેટલો થશે તે અન્ય ભથ્થાં અને લાગુ નિયમો પર પણ નિર્ભર રહેશે.
ADVERTISEMENT
5/7
ગ્રેડ પેની વ્યવસ્થા છઠ્ઠા પગાર પંચ દરમિયાન શરૂ કરવામાં આવી હતી. તેનો ઉપયોગ પે-બેન્ડમાં કર્મચારીના પદ અને વરિષ્ઠતા અનુસાર તેની સ્થિતિ દર્શાવવા માટે થતો હતો. પરંતુ સાતમા પગાર પંચમાં જૂની ગ્રેડ પે વ્યવસ્થાને બદલે પે મેટ્રિક્સ લાગુ કરવામાં આવ્યું હતું. આ નવી વ્યવસ્થામાં પે લેવલ દ્વારા કર્મચારીનું પગાર માળખામાં સ્થાન નક્કી થાય છે.સાતમા પગાર પંચમાં કુલ 18 પે લેવલ છે. ઉદાહરણ તરીકે, લેવલ 1માં શરૂઆતનો બેઝિક પે રૂ. 18,000 છે, જ્યારે લેવલ 7માં શરૂઆતનો બેઝિક પે રૂ. 44,900 છે. સરળ શબ્દોમાં સમજીએ તો Pay Level કર્મચારી કયા પગાર સ્તરે છે તે દર્શાવે છે, જ્યારે Basic Pay તેના વર્તમાન મૂળ પગારની રકમ દર્શાવે છે. 8મા પગાર પંચમાં આ માળખામાં શું ફેરફાર થશે તે પંચની ભલામણો અને સરકારના નિર્ણય બાદ સ્પષ્ટ થશે.
6/7
8મા પગાર પંચની બેઠક 23 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ મુંબઈમાં યોજાઈ રહી છે. ઓક્ટોબર મહિનામાં આ પંચની બીજી મહત્વની બેઠક છે. આ પહેલાં 8 ઓક્ટોબરે બેંગલુરુમાં બેઠક યોજાઈ હતી. વિવિધ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં થયેલી ચર્ચાઓ દરમિયાન કર્મચારી સંગઠનોએ બેઝિક પે, પે લેવલ, ફિટમેન્ટ ફેક્ટર, પેન્શન સુધારા અને ભથ્થાં સંબંધિત મુદ્દા રજૂ કર્યા છે.8મા પગાર પંચની રચના 3 નવેમ્બર 2025ના રોજ કરવામાં આવી હતી. જસ્ટિસ રંજના પ્રકાશ દેસાઈની અધ્યક્ષતામાં રચાયેલા ત્રણ સભ્યોના પંચને અંતિમ રિપોર્ટ સોંપવા માટે 18 મહિનાનો સમય આપવામાં આવ્યો છે. આ સમયગાળા પ્રમાણે રિપોર્ટ મે-જૂન 2027ની આસપાસ આવવાની શક્યતા છે. જોકે, રિપોર્ટ રજૂ થયા બાદ પણ પગાર વધારાની ભલામણોનો અમલ ક્યારે અને કેવી રીતે થશે તે સરકારની મંજૂરી તથા અંતિમ નિયમો પર આધારિત રહેશે. તેથી હાલ રૂ. 69,000ના બેઝિક પે અથવા 3.833ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટરને મંજૂર થયેલો નિર્ણય માનવો નહીં.
ADVERTISEMENT
સંકળાયેલા મુદ્દાઓ
ટોપ સ્ટોરીઝ
Gujarat Cabinet Meeting / આજે CM ભૂપેન્દ્ર પટેલની અધ્યક્ષતામાં બેઠક, વીજ સંકટ અને PM મોદીના પ્રવાસ પર ચર્ચા