ધરતીકંપ / કચ્છમાં રાતે 1 વાગ્યે ભૂકંપનો મોટો આંચકો આવતાં ગભરાટ, ખાવડા નજીક કેન્દ્રબિંદુ

Earthquake in Kutch: કચ્છની ધરા ફરી ધ્રુજી છે. રાત્રે 12.12 મીનીટે ભૂકંપનો આંચકો અનુભવાયો છે. રિક્ટર સ્કેલ પર તેની તીવ્રતા 3.3 ની નોંધાઈ છે અને ખાવડા નજીક ભૂકંપનુ કેન્દ્રબિંદુ નોંધાયુ છે. જો કે તીવ્રતા ઓછી હોવાથી કોઇ નુકશાની થઇ ન હતી.

ખાવડા નજીક ભૂકંપનુ કેન્દ્રબિંદુ નોંધાયુ

કચ્છમાં મેન ફોલ્ટલાઈન વર્ષોથી સક્રિય રહી છે. અહી જમીનની બે પ્લેટ વચ્ચે ઘર્ષણ અને ટકરાવ થાય ત્યારે ભૂકંપ આવતો હોય છે. કચ્છમાં વર્ષ 2001મા વિનાશક ભૂકંપ આવ્યો હતો જેણે કચ્છને તહેસમહેસ કરી નાખ્યુ હતું. જેમા અનેક લોકોના મોત નીપજ્યા હતા. ગામેગામ સાફ થઇ ગયા હતા. સામાન્ય રીતે મોટી ફોલ્ટલાઈન જમીનની બહુ ઉંડે હોય છે અને 15-25 કિ.મી. ઉંડાઈએ આંચકા ઉદ્ભવતા હોય છે.  કચ્છમાં 2001માં આવેલા તીવ્ર ભૂકંપ બાદ હજુ સુધી આફ્ટર શોક આવી રહ્યા છે. ત્યારે ગઇકાલે રાત્રે ફરી કચ્છની ધરા ધ્રુજી હતી જો કે ભૂકંપની તીવ્રતા ઓછી હોવાથી કોઇ નુકશાની થઇ ન હતી. રાત્રે 12.12 મીનીટે ભૂકંપનો આંચકો અનુભવાયો છે. રિક્ટર સ્કેલ પર તેની તીવ્રતા 3.3 ની નોંધાઈ છે અને ખાવડા નજીક ભૂકંપનુ કેન્દ્રબિંદુ નોંધાયુ છે. 

1 સપ્ટેમ્બરે આવ્યો હતો 4.5ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ

આપને જણાવી દઈએ કે, આ પહેલા કચ્છમાં 1 સપ્ટેમ્બરે ભૂકંપના આંચકાનો અનુભવ થયો હતો. જેમા રાત્રીના 8.54 મિનિટે 4.5ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ આવતા લોકોમાં ભયનો માહોલ સર્જાયો હતો. જેનું કેન્દ્રબિંદુ દૂધઈથી 15 કિલોમીટર દૂર હતું. આ અગાઉ પણ દૂધઈમાં જ 3.3ની તીવ્રતાનો આંચકો આવ્યો હતો. 

આફ્ટરશોક સતત ચાલુ રહે છે

થોડા સમય અગાઉ ધોળાવીરાથી ઉત્તરે ભારત-પાક બોર્ડર પર 59 કિ.મી.ના અંતરે ભૂકંપ નોંધાયો છે.જેની તીવ્રતા રિચર સ્કેલ ઉપર 4.1ની નોંધાઈ હતી, તેના પછી તા.2-10-2023ના આટલી જ તીવ્રતાનો કચ્છના જ દુધઈ  પંથકમાં ભૂકંપનો આંચકો આવ્યો હતો.  વર્ષ 2022 માં 4થી વધુ તીવ્રતાનો ભૂકંપનો આંચકો સૌરાષ્ટ્રના તાલાલા વિસ્તારમાં નોધાયો હતો. વર્ષ 2023માં આટલી જ તિવ્રતાના આંચકો કચ્છના દુધઈમાં 2, ખાવડા પંથકમાં 1, ઉત્તર ગુજરાતના વાવમાં આવ્યા હતા. એક વર્ષ બાદ ફરી ધરતીના પેટાળમાં ગતિવિધિઓ વધી છે. 

વર્ષ 2023માં ભૂકંપની અનેક ઘટના બની

ભારતમાં વર્ષ 2023માં 124થી વધુ ભૂકંપના હળવા અને તીવ્ર આંચકા આવી ચુક્યા છે. 2023માં ભૂકંપની ગતિવિધિમાં ભારે વધારો થવાનું મુખ્ય કારણ પશ્ચિમ નેપાળમાં અલ્મોરા ફોલ્ટનું સક્રિય કરણ હોવાનું કહેવાય છે. આ પ્રવૃત્તિને કારણે દેશમાં ત્રણ જેટલા વધુ તીવ્રતાના ધરતીકંપ આવી ચુક્યા છે. ઉત્તર ભારતમાં તેની અસર જોવા મળી હતી.  વર્ષ 2023માં ભૂકંપની આફ્ટર શોક ચાર વર્ષમાં બમણી થઈ ગઈ છે. લોકસભામાં એક લેખિત પ્રશ્નના જવાબમાં જાણવા મળ્યુ કે  પશ્ચિમ નેપાળમાં અલ્મોરા ફોલ્ટ સક્રિય થવાને કારણે ભૂકંપના કેસમાં વધારો થયો છે.ઉત્તર ભારત અને નેપાળમાં અવારનવાર મધ્યમ ભૂકંપ અને ધરતીકંપની ગતિવિધિઓમાં વધઘટ અનુભવવી સામાન્ય છે.

વધુ વાંચો ઃ IPLને લઈને જય શાહનું મોટું એલાન, ક્રિકેટ રસિયાઓને પડી જશે મોજ જ મોજ

ભૂકંપ આવે તો શું કરવું ?

જ્યારે ભૂકંપ આવે ત્યારે ખાસ કરીને ઘરમાં રહેલી ભારે વસ્તુથી દૂર રહેવું. ઘરમાં પડેલા ભારે સામાન અને કાચથી દૂર રહેવું,જેથી વાગવાની શક્યતા ન રહે. બહાર નીકળવાનો સમય ન મળે તો ટેબલ, પલંગ, ડેસ્ક જેવી મજબૂત જગ્યા નીચે ઘૂસી જવું.વીજળીના થાંભલા, ઝાડ અને ઉંચી ઈમારતથી દૂર ઉભા રહેવું. ઘર કે ઓફિસ બહાર જતી વખતે લીફ્ટનો ઉપયોગ ન કરવો, સીડીનો ઉપયોગ કરવો.

ભૂકંપની તીવ્રતા કેવી રીતે મપાય છે?

• 7.9 રિક્ટર સ્કેલ પર ભૂકંપ આવવા પર બિલ્ડીંગો ધરાશાયી થઇ જાય છે. ત્યારે 2.9 રિક્ટર સ્કેલ ભૂકંપ આવવા પર સામાન્ય ધ્રૂજારી થાય છે. જ્યારે 9ની તીવ્રતા પર તબાહી મચી જાય છે. આપણે બતાવીએ ભૂકંપની કેટલી તીવ્રતા આવાથી શું થઇ શકે અને તેની અસર કેવી થાય.
• 0થી 2 રિક્ટર સ્કેલઃ આ ભૂકંપ આવતા તેની અસર ઓછી થાય છે. આંચકાનો અનુભવ થતો નથી. માત્ર સીઝ્મોગ્રાફથી જ જાણી શકાય છે.
• 2થી 2.9 રિક્ટર સ્કેલઃ આ ભૂંકપ આવવાથી સામાન્ય આંચકો અનુભવાય છે. થોડી અસર થાય છે.
• 3થી 3.9 રિક્ટર સ્કેલઃ આ ભૂકંપ આવતાં પંખા અને ઝુમર હલવા માંડે છે. આવા આંચકાથી વસ્તુઓ વેર વિખેર થઇ જાય છે. તમારી બાજુમાંથી કોઇ ટ્રક પસાર થયો હોય તેવી અસર થાય છે.
• 4થી 4.9 રિક્ટર સ્કેલઃ આ ભૂકંપ એ સાવધાનનો ઇશારો આપે છે. દિવાલોમાં તિરાડો પડી શકે છે. કાચા મકાનો નીચે પડે છે. બારીઓ તૂટી શકે છે. દીવાલો પર લટકાવેલી વસ્તુઓ નીચે પડી શકે છે.
• 5થી 5.9 રિક્ટર સ્કેલઃ આ ભૂકંપ ખતરનાક સાબિત થાય છે. ફર્નિચર તેની જગ્યા પરથી હલવા માંડે છે. વધુ નુકશાન થાય છે. ફર્નિચર હલવાથી નાની મોટી ઇજાઓ પણ પહોંચે છે.  
• 6થી 6.9 રિક્ટર સ્કેલઃ આ ભૂકંપ બહુજ ખતરનાક માનવામાં આવે છે. આ આંચકો આવાથી કાચી ઇમારતો વધુ પડે છે. જેથી જાનમાલને વધુ નુકશાન થાય છે. ઇમારતોના ઉપરના માળને નુકસાન થઇ શકે છે. ઇમારતોમાં તિરાડો પડી શકે છે.
• 7થી 7.9 રિક્ટર સ્કેલઃ આ ભૂકંપ આવવા પર બિલ્ડીંગો ધરાશાયી થઇ શકે છે. જમીનની અંદરના પાઇપ ફાટી જાય છે. આ ભૂકંપ આવાથી વધુ તબાહી મચાવી છે. આવો ભૂકંપ ગુજરાતમાં વર્ષ 2001માં ભૂજમાં આવ્યો હતો. અને વર્ષ 2015માં નેપાળમાં આવ્યો હતો. આ ભૂકંપે તબાહી મચાવી દીધી હતી.  
• 8થી 8.9 રિક્ટર સ્કેલઃ આ ભૂકંપ આવાથી સંપૂર્ણ વિનાશ કરી દે છે. ઇમારતો સહિત પુલ પડી જાય છે.
• 9 અને તેનાથી વધુ રિક્ટર સ્કેલઃ આ ભૂકંપ આવવા પર સંપૂર્ણ તબાહી સર્જાઇ શકે છે. કોઇ મેદાનમાં ઉભા હોઇએ તો તેને ધરતી લહેરાતી જોવા મળે. સમુદ્ર નજીક હો તો સુનામી આવે. ભૂકંપમાં રિક્ટર દરેક સ્કેલના મુકાબલે 10 ગણો વધુ ખતરનાક હોય છે.

VTV Gujarati Newsની તમામ અપડેટ સૌથી પહેલા મેળ​વ​વા માટે અમારી WhatsApp ચેનલ ફોલો કરો