સ્ટોક માર્કેટ શું છે ? / શેર બજારમાંથી રૂપિયા કેવી રીતે કમાવવા? નોટ કરી લો આ અતિ કામની વિગત, નહીંતર વિચારતા રહી જશો

શેર બજારને સ્ટોક માર્કેટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ એક એવું બજાર છે જ્યાં કંપનીઓના શેરની ખરીદી અને વેચાણ થાય છે. શેરબજાર જોખમોથી ભરેલું છે, જો કે નિષ્ણાતો માને છે કે જો યોગ્ય સમયે યોગ્ય શેર પસંદ કરીને અને તેમની ભૂતકાળની કામગીરી અને બજાર વ્યવસ્થાને સમજીને રોકાણ કરવામાં આવે તો સારો નફો મેળવી શકાય છે. એક અહેવાલ મુજબ જાન્યુઆરી 2024માં શેરબજારમાં રોકાણ કરવા માટે રેકોર્ડ 46.84 લાખથી વધુ નવા ડીમેટ ખાતા ખોલવામાં આવ્યા હતા. ગયા મહિને 40.94 લાખ નવા ડીમેટ ખાતા ખોલવામાં આવ્યા હતા. ભારતમાં હવે કુલ 14.39 કરોડ ડીમેટ ખાતા છે. આ ગયા મહિનાના આંકડા કરતાં 3.4% વધુ છે અને ગયા વર્ષની સરખામણીમાં 30.3%નો મોટો વધારો છે. ભલે શેરબજાર પૈસા કમાવવાનું સારું પ્લેટફોર્મ બની શકે, પણ એ પણ સાચું છે કે મોટા ભાગના ભારતીયોને નુકસાન સહન કરવું પડે છે. આ ખાસ સ્ટોરીમાં તમે સારી રીતે સમજી શકશો કે શેરબજાર નફાનો સોદો છે કે નુકસાન? શું શેર માર્કેટ પૈસા કમાવવાનો સૌથી સહેલો રસ્તો છે, જો હા તો ભારતીયો કેમ પાછળ છે?

પહેલા સમજો કે શેરબજાર શું છે?

આ એક એવું બજાર છે જ્યાં કંપનીઓ તેમના શેર (માલિકી) વેચીને નાણાં એકત્ર કરે છે. તમે આ શેર ખરીદીને કંપનીનો હિસ્સો બની શકો છો. જ્યારે કંપની સારું પ્રદર્શન કરે છે, ત્યારે શેરની કિંમત વધે છે અને તમે નફો કરી શકો છો. ઘણી વખત જ્યારે કંપની સારૂ પ્રદર્શન કરતી નથી, ત્યારે શેરની કિંમત ઘટી જાય છે અને તમને નુકસાન થઈ શકે છે. જો કે, શેરના ભાવ વધવા અને ઘટવા પાછળ ઘણા કારણો છે.

શેરબજાર કેવી રીતે કામ કરે છે?

સૌ પ્રથમ જ્યારે કોઈ કંપની તેનો હિસ્સો સામાન્ય લોકોને વેચવા માંગે છે, ત્યારે તે IPO દ્વારા શેર માર્કેટમાં સૂચિબદ્ધ થાય છે. આ પછી તેના દ્વારા જારી કરાયેલા શેરની ખરીદી 'સેકન્ડરી માર્કેટ'માં કરવામાં આવે છે. સેકન્ડરી માર્કેટ એ વાસ્તવિક શેરબજાર છે, જ્યાં શેરની ખરીદી અને વેચાણ થાય છે. આ ટ્રાન્ઝેક્શન સ્ટોક બ્રોકર અથવા બ્રોકરેજ ફર્મની મદદથી થાય છે. આ બ્રોકરો રોકાણકાર અને શેરબજાર વચ્ચે મધ્યસ્થીની જેમ કામ કરે છે. જ્યારે તમે કોઈ શેર ખરીદવા માંગો છો, ત્યારે ઓર્ડર સૌથી પહેલા તમારા બ્રોકરને જાય છે. પછી તમારો બ્રોકર તે ચોક્કસ શેર ખરીદવાનો ઓર્ડર સ્ટોક એક્સચેન્જને મોકલે છે. સ્ટોક એક્સચેન્જ તે શેર વેચવા માટે રોકાણકાર શોધે છે. એકવાર ખરીદનાર અને વિક્રેતા સંમત કિંમતે મળી જાય, પછી વ્યવહાર તરત જ પૂર્ણ થાય છે. આ પછી સ્ટોક એક્સચેન્જ તમારા બ્રોકરને જાણ કરે છે કે ઓર્ડર પૂર્ણ થઈ ગયો છે. બ્રોકર તમને આ માહિતી આપે છે. આ બધું વાસ્તવિક સમયમાં સેકન્ડોમાં થાય છે.

સ્ટોક એક્સચેન્જમાં કેટલી કંપનીઓ લિસ્ટેડ છે?

ભારતમાં રોકાણકારો મુખ્યત્વે બે સ્ટોક એક્સચેન્જ NSE અને BSE નો ઉપયોગ કરે છે. 31 ડિસેમ્બર, 2023 સુધી નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) પર કુલ 2266 કંપનીઓ લિસ્ટેડ છે. બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ (BSE)માં કુલ 5309 કંપનીઓ લિસ્ટેડ છે.

શેરબજારમાં કેટલા લોકો પૈસા ગુમાવે છે?

સેબીના રિપોર્ટ અનુસાર, ફ્યુચર્સ એન્ડ ઓપ્શન્સ (F&O)માં વેપાર કરતા 10માંથી 9 રોકાણકારોને નુકસાન થાય છે. એટલે કે 90 ટકા રોકાણકારો નાણા ગુમાવે છે. આ રોકાણકારોને લગભગ 50,000 રૂપિયાનું નુકસાન થાય છે. તેમણે તેમના કુલ રોકાણના 28% વધુ વ્યવહાર ખર્ચ તરીકે ખર્ચ કરવો પડશે. જે રોકાણકારોને ફાયદો થાય છે તેમણે પણ ટ્રાન્ઝેક્શન ખર્ચમાં 15 થી 50 ટકા ખર્ચ કરવો પડે છે. અન્ય અહેવાલ મુજબ મોટાભાગના રોકાણકારો શેરબજારમાં તેમના નાણાં ગુમાવે છે. 70 ટકાથી વધુ રિટેલ રોકાણકારો જેઓ સંશોધન વિના શેરબજારમાં નાણાંનું રોકાણ કરે છે તેઓને નુકસાન થાય છે. જો તમે કોઈ અનુભવી રોકાણકારને પૂછો તો તે પણ આ જ વાત કહેશે.

શું શેરબજાર પૈસા કમાવવાનો સૌથી સહેલો રસ્તો છે?

આ મુદ્દે શેરબજારના નિષ્ણાંતના કહેવા મુજબ શેરબજારમાં 10 વર્ષનો અનુભવ છે. શેરબજારને પૈસા કમાવવાનો સૌથી સહેલો રસ્તો ન કહી શકાય, પરંતુ જો તમને બજારની સારી સમજ હોય ​​તો તે ચોક્કસપણે વધુ સારો માર્ગ બની શકે છે. જો જોખમની ગણતરી કરવામાં આવે તો સામાન્ય વ્યક્તિ પણ અહીં સારી કમાણી કરી શકે છે.

કયા પ્રકારના સ્ટોકમાં રોકાણ કરીને વધુ કમાણી કરો?

શેર માર્કેટમાં સરળતાથી પૈસા કમાવવા માટે કેટલીક ટિપ્સ પણ આપી હતી. તેણે પાછા ખરીદવાની પ્રથમ સરળ રીત જણાવી. કેટલીકવાર કંપનીઓ તેમના પોતાના શેર પાછા ખરીદે છે. આ સિસ્ટમને શેર બાયબેક કહેવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે કંપનીઓ શેરની બજાર કિંમત કરતાં વધુ ચૂકવણી કરીને તેમના શેર પાછા ખરીદે છે. તેથી આનાથી ઘણો ફાયદો થાય છે. બીજી પદ્ધતિ નિફ્ટી બીઝ છે. નિફ્ટી બીઝ એ એક માર્ગ છે જેના દ્વારા તમે દેશની સૌથી મોટી 50 કંપનીઓમાં રોકાણ કરી શકો છો. નિફ્ટી બીઝ એ ETF છે. તે શેરની જેમ જ સ્ટોક એક્સચેન્જમાં ખરીદવા અને વેચવામાં આવે છે. સમાન ક્ષેત્રોના ETF છે. જેમ કે- ફાર્મા, બેંકિંગ, હેલ્થ, આઈટી વગેરે.

ETFમાં રોકાણ કરવાથી અમારું જોખમ ઘણું ઓછું થઈ જાય છે. કારણ કે ભવિષ્યમાં સમગ્ર ક્ષેત્રનો વિકાસ થવાનો છે. આપણે જાણીએ છીએ કે બેન્કિંગ સેક્ટરનો વિકાસ થવાનો છે, આઈટી સેક્ટરનો વિકાસ થવાનો છે, હેલ્થ સેક્ટરનો પણ વિકાસ થવાનો છે. ETFમાં સેક્ટરની ટોચની કંપનીઓનો સમાવેશ થાય છે. કોઈપણ એક કંપની ડૂબવાથી સેક્ટર પર વધુ અસર થતી નથી. સેક્ટર આગળ વધતું રહે છે અને એક કંપની ડૂબી જાય તો પણ બીજી કંપનીઓ તે કંપનીનું માર્કેટ કબજે કરે છે. આવા ક્ષેત્રોનો વિકાસ અટકતો નથી. આ રીતે, જો આપણે સુરક્ષિત રીતે આગળ વધીએ તો આપણને ચોક્કસ ફાયદો થશે.

તો પછી મોટાભાગના ભારતીયોને શા માટે નુકસાન થાય છે?

આ લોકો ઇન્ટ્રા-ડે અથવા ભવિષ્યના વિકલ્પોમાં ટ્રેડિંગ કરી રહ્યા છે જ્યાં મર્યાદિત સમયની અંદર નફો અથવા નુકસાન થાય છે. જ્યાં કોઈ સમય મર્યાદા ન હોય ત્યાં રોકાણ કરવું ફાયદાકારક છે. કારણ કે કોઈપણ સેક્ટર થોડા સમય માટે ડાઉન હોઈ શકે છે પરંતુ કદાચ ક્યારેય બંધ નહીં થાય. આપણે સલામત રમવું જોઈએ. બજારના ઉતાર-ચઢાવ વિશે પ્રાથમિક માહિતી મેળવ્યા પછી જ સમજી વિચારીને રોકાણ કરવું જોઈએ. સલામત રમતા લગભગ તમામ રોકાણકારો નફાકારક રહે છે, જ્યાં જોખમનું પરિબળ આવે છે, 10માંથી માત્ર એક જ કમાઈ શકે છે.

વધુ વાંચો : 10 હજાર નાખ્યા અને મળ્યા 97 હજાર, આ શેરે માર્કેટમાં મચાવી લૂંટફાટ, ચાલુ વર્ષે આટલા ટકા ઉછળ્યો

શેરબજાર પૈસા કમાવવાનો એક સારો માર્ગ હોઈ શકે છે, પરંતુ તે ચોક્કસપણે સૌથી સહેલો રસ્તો નથી. જો તમે શેરબજારમાં રોકાણ કરવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો પહેલા સેબીના રજિસ્ટર્ડ રિસર્ચ એનાલિસ્ટ પાસેથી તેના વિશે સંપૂર્ણ માહિતી મેળવો, અનુભવ મેળવો અને જોખમ સંચાલન શીખો. આ માટે ધીરજ, શિસ્ત અને જ્ઞાનની જરૂર છે. ઘણા લોકો વિચાર્યા વગર રોકાણ કરે છે અને પૈસા ગુમાવે છે.

VTV Gujarati Newsની તમામ અપડેટ સૌથી પહેલા મેળ​વ​વા માટે અમારી WhatsApp ચેનલ ફોલો કરો