બિઝનેસ / જાપાન-બ્રિટન મંદીમાં, અમેરિકા દેવાથી બેહાલ, તો શું હવે ભારત બનશે ગ્લોબલ ઇકોનોમીનું લિડર?

• જાપાનથી લઈને બ્રિટન સુધીના તમામ દેશો મંદીની ઝપેટમાં
• મંદીનો માર માર્યા બાદ જાપાને વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થાનો તાજ ગુમાવી
• અર્થતંત્ર કરતાં વધુ  દેવું છે અમેરિકાનું 

World Recession : હાલમાં વિશ્વમાં માત્ર થોડા જ દેશો છે જે વિકાસના એન્જિન પર સવાર છે. જાપાનથી લઈને બ્રિટન સુધીના તમામ દેશો મંદીની ઝપેટમાં છે. અમેરિકા દેવાના બોજથી પીડાઈ રહ્યું છે. જો ભારતના પડોશી દેશો પાકિસ્તાન, શ્રીલંકા અને બાંગ્લાદેશની વાત કરીએ તો અહીંની આર્થિક સ્થિતિ ખૂબ જ ખરાબ તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહી છે. આવી સ્થિતિમાં સવાલ એ છે કે શું ભારત આ મંદીમાં વિકાસના પાટા પર ગતિ મેળવતા વૈશ્વિક એન્જિનમાં લીડર બની શકશે?  

જાણો જાપાનની શું છે સ્થિતિ ? 

મંદીનો માર માર્યા બાદ જાપાને વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થાનો તાજ ગુમાવી દીધો છે એટલે કે હવે તે જર્મની કરતા પણ નીચે આવી ગયો છે. આ રેન્કમાં ઘટાડાનું કારણ નબળા યેન અને દેશની વૃદ્ધાવસ્થા અને ઘટતી વસ્તી છે. જાપાનનું અર્થતંત્ર જે હવે વિશ્વનું ચોથું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર છે, 2023માં 1.9%ના દરે વૃદ્ધિ પામવાનો અંદાજ છે, જેનો અર્થ છે કે વૃદ્ધિ ત્યાં પ્રવર્તતી ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવા માટે પૂરતી નથી. તમને જણાવી દઈએ કે, ચીનના બીજા સ્થાને ગયાના એક દાયકાથી વધુ સમય પછી આવેલા આ ફેરફારને છેલ્લા બે વર્ષમાં ડોલર સામે યેનના તીવ્ર ઘટાડા માટે જવાબદાર ગણવામાં આવે છે. 2022 અને 2023માં જાપાની ચલણ યુએસ ડૉલરની સરખામણીમાં લગભગ પાંચમા ક્રમે ઘટ્યું હતું, જેમાં ગયા વર્ષે 7%નો ઘટાડો થયો હતો.

બ્રિટન પણ છે મંદીમાં 

બ્રિટનની અર્થવ્યવસ્થાની વાત કરીએ તો 2023ના બીજા ભાગમાં મંદી દ્વારા તેને સંપૂર્ણપણે કબજે કરી લેવામાં આવ્યું છે. વડાપ્રધાન ઋષિ સુનક માટે આ સૌથી મુશ્કેલ સમય છે કારણ કે તેમણે 2024માં દેશની અર્થવ્યવસ્થાને આગળ વધારવા માટે ચૂંટણીમાં વચન આપ્યું હતું. ઓફિસ ફોર નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ (ONS) એ જણાવ્યું હતું કે, જુલાઈ અને સપ્ટેમ્બર વચ્ચેના 0.1% ઘટાડાને પગલે ડિસેમ્બરના ત્રણ મહિનામાં ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (GDP) અપેક્ષા કરતાં વધુ 0.3% ઘટ્યો હતો. બ્રિટનની અર્થવ્યવસ્થા લગભગ બે વર્ષથી સ્થિર રહી છે. બેન્ક ઓફ ઈંગ્લેન્ડે કહ્યું છે કે, તે 2024માં આમાં થોડો વધારો થવાની અપેક્ષા રાખે છે, પરંતુ હાલની સ્થિતિ એવું સૂચવે નથી.

અર્થતંત્ર કરતાં વધુ  દેવું છે અમેરિકાનું 

અમેરિકી સરકારના આંકડા મુજબ અમેરિકા પર 33.91 ટ્રિલિયન ડૉલરનું દેવું છે. આશ્ચર્યજનક વાત એ છે કે, અમેરિકાની અર્થવ્યવસ્થા 26.95 ટ્રિલિયન ડોલરની છે. આનો અર્થ એ થયો કે અમેરિકાનું દેવું તેની કુલ અર્થવ્યવસ્થા કરતાં 7 ટ્રિલિયન ડોલર વધુ છે. લગભગ એક વર્ષ પહેલા આ લોનના કારણે દેવાની મર્યાદાની કટોકટી ઊભી થઈ હતી. જેના કારણે વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થામાં ખળભળાટ મચી ગયો હતો. યુએસ સંસદમાંથી આ દેવાની ટોચમર્યાદાના સંકટને ટાળવા માટે કામ કર્યું. જોકે આગામી મહિનાઓમાં અમેરિકાને ફરીથી ડેટ સીલિંગ કટોકટીનો સામનો કરવો પડી શકે છે. જેની અસર વિશ્વની તમામ અર્થવ્યવસ્થાઓ પર જોવા મળી શકે છે.

અમેરિકા પર જેટલા દેવા છે તેનાથી 10 બ્રિક્સ દેશો અને વિશ્વની ચોથી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા જાપાન જેવા દેશો બની શકે છે. મતલબ કે વિશ્વના 11 સૌથી મોટા દેશોની સરખામણીમાં નવા દેશો બનાવી શકાય છે અને તે પણ સમાન તાકાત સાથે. બીજી તરફ યુરોપિયન યુનિયનના 48 દેશોના જીડીપીને જોડવામાં આવે તો પણ અમેરિકાનું કુલ દેવું પણ પહોંચી શકતું નથી. આ દેશોની કુલ જીડીપી લગભગ 27 ટ્રિલિયન ડોલર છે. મતલબ કે વિશ્વના આવા 50 દેશો નવેસરથી બની શકે છે.

વધુ વાંચો: નેપાળમાં માનવ તસ્કરી રેકેટનો પર્દાફાશ: 11 ભારતીય બંધકોને પોલીસે છોડાવ્યા, ગુનેગારોને દબોચ્યા

ભારત વિકાસના પાટા પર ?

એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે, ભારત 2024માં દુનિયાને પોતાની તાકાત બતાવશે. સામાન્ય ચૂંટણી પહેલા નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિકલ ઓફિસ (NSO) એ દેશના જીડીપી ગ્રોથના આંકડા જાહેર કર્યા છે. આ હિસાબે દેશનો વિકાસ દર એટલો જબરદસ્ત હશે કે અર્થતંત્રમાં પુષ્કળ નાણાં વહી જશે. NSOના ડેટા અનુસાર નાણાકીય વર્ષ 2023-24માં દેશની વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિ 7.3 ટકા રહેશે. જે 2022-23માં 7.2 ટકા કરતાં ઘણું વધારે છે. પ્રથમ વખત NSOએ દેશના જીડીપીને લઈને આવો અંદાજ જાહેર કર્યો છે. ભારત આજે વિશ્વની 5મી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા છે. ભારત બ્રિટનની અર્થવ્યવસ્થાને પાછળ છોડીને આ સ્થાને પહોંચ્યું છે. 2027 સુધીમાં ભારત વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બનવાની અપેક્ષા છે. મોદી સરકારની નીતિઓને કારણે દેશમાં સીધા વિદેશી રોકાણ (FDI)માં વધારો થયો છે. છેલ્લા 9 વર્ષમાં તે 615.73 બિલિયન ડોલર થઈ ગયું છે. ભારતના વિદેશી મુદ્રા ભંડારમાં પણ ઝડપથી વધારો થયો છે. આજે તે 620.44 અબજ ડોલરના સ્તરે પહોંચી ગયો છે. એટલે કે, એકંદરે, એ દિવસ નજીક છે જ્યારે ભારત વૈશ્વિક એન્જિનનું હબ બનશે.

VTV Gujarati Newsની તમામ અપડેટ સૌથી પહેલા મેળ​વ​વા માટે અમારી WhatsApp ચેનલ ફોલો કરો