Good News / સીઝફાયર પછી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં હલચલ: ગુજરાત આવી રહેલું પ્રથમ તેલ ટેન્કર સલામત પસાર

અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેના બે અઠવાડિયાના યુદ્ધવિરામ બાદ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પ્રથમ બિન-ઈરાની તેલ ટેન્કર 'MSG' સુરક્ષિત રીતે પસાર થયું છે, જે યુએઈથી 7000 ટન ફ્યુઅલ ઓઈલ લઈને ગુજરાતના પીપાવાવ બંદર તરફ જઈ રહ્યું છે. જોકે, આ જળમાર્ગ હજુ પણ જોખમી છે અને વૈશ્વિક સ્તરે તેલના ભાવ 100 ડોલર પ્રતિ બેરલની આસપાસ જળવાયેલા છે. સીઝફાયર હોવા છતાં, લેબનાનમાં વધતા તણાવ અને ઈરાનના ટોલ વસૂલવાના ઈરાદાઓને લીધે શિપિંગ કંપનીઓ હજુ પણ સાવચેત છે. અત્યાર સુધી માત્ર મુઠ્ઠીભર જહાજો જ આ માર્ગેથી પસાર થયા છે, જે દર્શાવે છે કે સ્થિતિ હજુ પણ નાજુક છે.

વૈશ્વિક તેલના વેપાર માટે હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ કરોડરજ્જુ સમાન છે, જ્યાંથી વિશ્વનો લગભગ 20 ટકા તેલ અને ગેસ પુરવઠો પસાર થાય છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે આ માર્ગ વ્યવહારિક રીતે બંધ જેવી સ્થિતિમાં હતો, જેના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો. સીઝફાયર પછી ઈરાને વચન આપ્યું હતું કે તે વ્યાપારી જહાજોને સુરક્ષિત પસાર થવા દેશે, પરંતુ ડેટા એનાલિટિક્સ ફર્મ 'કેપ્લર' ના જણાવ્યા અનુસાર, અત્યાર સુધી પસાર થયેલા મોટાભાગના જહાજો ઈરાની ઝંડાવાળા જ હતા. આવી સ્થિતિમાં 'MSG' ટેન્કરનું સફળતાપૂર્વક પસાર થવું એ શિપિંગ ઉદ્યોગ માટે એક નાના પણ સકારાત્મક પગલા સમાન છે.

આ સંઘર્ષના માહોલમાં ઈરાન હવે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજો પર નવો 'ટોલ ટેક્સ' કે સુરક્ષા ફી વસૂલવાની યોજના પર વિચાર કરી રહ્યું છે, જેણે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નવી ચિંતા જગાવી છે. ઈરાનનું તર્ક છે કે તે આ જળમાર્ગમાં સુરક્ષા પૂરી પાડે છે, તેથી બદલામાં ફી વસૂલવી તેમના અધિકારમાં છે. જોકે, પશ્ચિમી દેશો અને શિપિંગ કંપનીઓ આને એક પ્રકારની જોર-જબરદસ્તી માની રહ્યા છે. આ પરિસ્થિતિને કારણે જહાજોના માલિકો હજુ પણ જોખમ લેવા તૈયાર નથી અને અનેક ટેન્કરો હજુ પણ પર્શિયન ગલ્ફના વિવિધ વિસ્તારોમાં રાહ જોઈ રહ્યા છે.

લેબનાનમાં ઈઝરાયેલ દ્વારા કરવામાં આવેલા મોટા પાયે હુમલાઓ પછી યુદ્ધવિરામની ટકાઉપણું સામે પણ પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. ઈરાને ચેતવણી આપી છે કે જો લેબનાનમાં હુમલા નહીં અટકે તો તે પોતાના વલણમાં ફેરફાર કરી શકે છે. આવી અસ્થિરતા વચ્ચે જ્યારે તેલના ભાવ ૧૦૦ ડોલરની સપાટીને વટાવી ચૂક્યા છે, ત્યારે ભારત જેવા તેલ આયાત કરતા દેશો માટે આ સ્થિતિ ખૂબ જ પડકારજનક છે. ભારત સરકાર સતત ઈરાન અને અન્ય ગલ્ફ દેશોના સંપર્કમાં રહીને પોતાના જહાજોને સુરક્ષિત લાવવાના પ્રયાસો કરી રહી છે.

આ પણ વાંચો : કળયુગી પુત્રએ કુહાડીથી પિતાનું ઢીમ ઢાળી દીધું, કામધંધા અંગે ટોકવું આધેડને ભારે પડ્યું

ટૂંકમાં, ભલે એક-બે ટેન્કરો ગુજરાત તરફ આવી રહ્યા હોય, પરંતુ હોર્મુઝની સ્ટ્રેટ હજુ પણ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે 'રેડ ઝોન' સમાન છે. જ્યાં સુધી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના વાટાઘાટોમાં કોઈ સ્થાયી ઉકેલ નહીં આવે અને ઈઝરાયેલ-લેબનાન વચ્ચેનો સંઘર્ષ શાંત નહીં થાય, ત્યાં સુધી વૈશ્વિક શિપિંગ અને તેલ પુરવઠાની સાંકળ પર તલવાર લટકતી રહેશે. ભારત માટે આગામી સમયમાં ઉર્જા સુરક્ષા જાળવી રાખવી એ સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા બની રહેશે, કારણ કે દરિયાઈ માર્ગે થતા વેપારમાં થતા વિલંબની સીધી અસર સ્થાનિક ઈંધણના ભાવ પર પડવાની ભીતિ છે.

આ પણ વાંચો : કળયુગી પુત્રએ કુહાડીથી પિતાનું ઢીમ ઢાળી દીધું, કામધંધા અંગે ટોકવું આધેડને ભારે પડ્યું