ન્યૂઝ અપડેટ્સ
Last Updated: 10:51 PM, 22 October 2025
ADVERTISEMENT
હિમાચલ પ્રદેશ, તેની સમૃદ્ધ લોક સંસ્કૃતિ, પરંપરાઓ અને દેવી-દેવતાઓમાં ઊંડી આસ્થા માટે જાણીતું છે, જ્યાં દિવાળીનો તહેવાર એક અનોખા રૂપમાં ઉજવાય છે. કાર્તિક અમાસની રાત્રે ઉજવાતી દિવાળીના ઠીક એક મહિના પછી, રાજ્યના સિરમૌર જિલ્લાના શિલાઈ અને કુલ્લૂ જિલ્લાના નિરમંડ વિસ્તારમાં 'બૂઢી દિવાળી'ની ઉજવણી થાય છે. આ વર્ષે આ તહેવાર 20 નવેમ્બરથી શરૂ થશે અને ત્રણથી ચાર દિવસ સુધી ચાલશે. આ પરંપરા હિમાચલની સાંસ્કૃતિક વિવિધતા અને પૌરાણિક મહત્વને ઉજાગર કરે છે, જે લોકોને પરિવાર અને સમુદાય સાથે જોડે છે.
ADVERTISEMENT

શિલાઈમાં બૂઢી દિવાળીની પરંપરા ભગવાન રામની કથા સાથે જોડાયેલી છે. એવું માનવામાં આવે છે કે જ્યારે ભગવાન રામે રાવણનો વધ કરી અયોધ્યા પરત ફર્યા, ત્યારે આ શુભ સમાચાર પહાડી વિસ્તારોમાં એક મહિના મોડા પહોંચ્યા. ત્યારથી, શિલાઈમાં દિવાળી એક મહિના પછી ઉજવવાની પરંપરા શરૂ થઈ. આ પ્રસંગે પરણેલી દીકરીઓ અને સગાં-વહાલાંને ઘરે આવવા નિમંત્રણ આપવામાં આવે છે, જે પરિવારોને એકજૂટ કરે છે. બીજી તરફ, નિરમંડમાં બૂઢી દિવાળી ભગવાન પરશુરામની કથા સાથે સંકળાયેલી છે. એવું કહેવાય છે કે પરશુરામે અહીં એક દૈત્યનો વધ કર્યો હતો, અને લોકોએ મશાલો પ્રગટાવીને આનંદની ઉજવણી કરી હતી. કેટલાક લોકો આને વૃત્તાસુર રાક્ષસના વધ સાથે જોડે છે, જે દેવરાજ ઇન્દ્રએ મહર્ષિ દધીચિના અસ્થિઓથી બનેલા અસ્ત્રથી સંહાર કર્યો હતો.
ADVERTISEMENT

આ વિજયની યાદમાં, માર્ગશીર્ષ અમાસની રાત્રે મશાલો પ્રગટાવી બુરાઈ પર સારાની જીત ઉજવવામાં આવે છે.બૂઢી દિવાળીની ઉજવણી પારંપરિક લોકગીતો, નૃત્ય અને ખાનપાનથી રંગીન બને છે. આ તહેવારમાં પરોકડિયા ગીતો, ભયૂરી, રાસા, નાટિયાં, સ્વાંગ અને હુડક નૃત્ય જેવા લોકરંગો જોવા મળે છે. કેટલાક ગામોમાં બઢેચૂ અને બુડિયાત નૃત્યો પણ ખાસ રીતે રજૂ થાય છે. આ દરમિયાન સ્થાનિક વ્યંજનો જેવા કે અસ્કલી, લુશકે, પટાંડે, શાકુલી, મૂડા, ઘી-શક્કર અને અખરોટથી બનતા પકવાનો લોકો આનંદ માણે છે.
ADVERTISEMENT
આ પણ વાંચો: 'જો 2027નો વર્લ્ડ કપ રમવો હોય તો..', રોહિત-કોહલીને લઈ BCCIના પૂર્વ સચિવનું મોટું નિવેદન
મશાલ યાત્રા અને દોરડાખેંચની રમતો પણ આ પર્વનો મુખ્ય આકર્ષણનો ભાગ છે, જે સમુદાયને એકસાથે લાવે છે. આ પરંપરા હિમાચલ પ્રદેશની સાંસ્કૃતિક વિરાસતને જીવંત રાખે છે. બૂઢી દિવાળી માત્ર એક તહેવાર નથી, પરંતુ તે સમુદાયની એકતા, આધ્યાત્મિક આસ્થા અને પૌરાણિક ઇતિહાસનું પ્રતીક છે. આ વર્ષે 20 નવેમ્બરથી શરૂ થતો આ તહેવાર ફરી એકવાર શિલાઈ અને નિરમંડના ગામોમાં ઉત્સાહ અને ઉમંગ લાવશે. આ ઉજવણી દરમિયાન પરિવારો એકબીજાને મળે છે, અને લોકો પોતાની પરંપરાઓને નવી પેઢી સુધી પહોંચાડે છે. બૂઢી દિવાળી હિમાચલના લોકોની આગવી ઓળખ અને તેમની સાંસ્કૃતિક ગૌરવનું પ્રતિબિંબ છે.
ADVERTISEMENT
સંકળાયેલા મુદ્દાઓ
વધુ વાંચો