Budget 2024 / મોદી સરકારના શાસનમાં સોનાના ભાવમાં 126 ટકાનો થયો વધારો, શું છે સોનાની કિંમત વધવા પાછળનું કારણ?

• છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી સોનાની કિંમત સતત વધી રહી છે. 
• મોદી સરકાર આવ્યા બાદ સોનાના ભાવમાં 126 ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો. 
• સોનાની કિંમત આટલી વધી તેની પાછળનું કારણ શું છે? 

ભારતીયોને સૌથી વધુ કોઈ વસ્તુ પ્રત્યે પ્રેમ હોય તો એ છે સોનું.. ભારતમાં લોકો માટે સોનું એ ફક્ત શૃંગારની વસ્તુ નથી, તેની સાથે રોકાણ કરવા માટે પણ બેસ્ટ ઓપ્શન છે. એ વાત તો જાણીતી જ છે કે છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી સોનાની કિંમત સતત વધી રહી હોવાથી તેમાં વળતર પણ સારું છે એમ કહેવું ખોટું નથી. 

એવામાં જો આપણે છેલ્લા 10 વર્ષમાં વધતી સોનાની કિંમત વિશે વાત કરીએ તો મોદી શાસન દરમિયાન જુલાઈ અને ઓગસ્ટ 2015 દરમિયાન એક એવો સમય આવ્યો જ્યારે દેશના બુલિયન માર્કેટમાં સોનાની કિંમત 25,000 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામની નીચે પહોંચી ગઈ હતી.

સોનાના ભાવમાં 126 ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે
નરેન્દ્ર મોદી સરકાર આવ્યા બાદ હાજર સોનાના ભાવમાં 126 ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે. મોદી સરકારનો પ્રથમ કાર્યકાળ મે 2014થી શરૂ થયો હતો. નરેન્દ્ર મોદીએ 26 મે 2014ના રોજ ભારતના વડાપ્રધાન તરીકે શપથ લીધા હતા. તે સમયે દેશમાં ભૌતિક સોનાની કિંમત 27000-28000 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામની વચ્ચે હતી. પરંતુ મે 2023માં આ કિંમત 60000-62000 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામ પર પહોંચી ગઈ હતી. 

 નોંધનીય છે કે જુલાઈ 2015 દરમિયાન દેશમાં એક સમય એવો આવ્યો જ્યારે બુલિયન માર્કેટમાં સોનાની કિંમત મુંબઈમાં 25000 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામ અને કોલકાતામાં 24000 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામની નીચે પહોંચી ગઈ હતી. જોકે, દિલ્હી અને ચેન્નાઈમાં કિંમત 25200 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામથી ઉપર હતી. આ પછી ઓગસ્ટ 2015માં ફરી એકવાર કિંમત 25000 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામની નીચે પહોંચી હતી. તો હવે પ્રશ્ન એ થાય કે સોનાની કિંમત આટલી વધી તેની પાછળનું કારણ શું છે? 

સોનામાં સુરક્ષિત રોકાણને પ્રોત્સાહન આપ્યું 
તો મોદી સરકારના કાર્યકાળ દરમિયાન, સોવરિન ગોલ્ડ બોન્ડ જેવી પહેલોએ માત્ર સુરક્ષિત રોકાણને પ્રોત્સાહન જ નથી આપ્યું પરંતુ સોનાની આયાતમાં પણ ઘટાડો કર્યો છે. આનાથી ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર મજબૂત થયા છે. તહેવારની પરંપરા અને રોકાણના વિકલ્પ તરીકે, સોનાની સાંસ્કૃતિક અને આર્થિક લેન્ડસ્કેપ્સ બંને પર કાયમી અસર પડે છે.

સોનાની કિંમત ફુગાવો, ભારતીય ચલણના મૂલ્યમાં વધઘટ, માંગમાં વધારો અથવા ઘટાડો, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારોમાં સોનાના ભાવમાં વધઘટ, ડોલરની કિંમતમઆ વધારો-ઘટાડો અને પુરવઠા સંબંધિત મુદ્દાઓ જેમ કે સોનાની આયાત પરની મર્યાદાઓથી અસર થાય છે. જો ડોલર સામે ભારતીય ચલણ રૂપિયાનું મૂલ્ય ઘટે તો સોનાની આયાત કરવા માટે વધુ કરન્સી દેશની બહાર જાય છે. તે જ સમયે, જો ડોલર નબળો પડે છે, તો વૈશ્વિક રોકાણકારો સોનાને સલામત માને છે અને તેમાં તેમનું રોકાણ વધારે છે. પરિણામે, સોનાના આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવમાં વધારો થાય છે, જેની અસર ભારતમાં પણ જોવા મળે છે. 

વધુ વાંચો: 

નોટબંધીએ સોનાની કિંમત પર અસર કરી હતી 
જો આપણે છેલ્લા 10 વર્ષની વાત કરીએ તો નોટબંધીને કેવી રીતે ભૂલી શકાય. રૂ. 1000 અને રૂ. 500ની જૂની નોટો બંધ કરવામાં આવી હતી એ સમયે સરકારે લોકોને તેમની પાસે રાખેલી આ નોટોને ખર્ચ કરવા અને બેંકમાં જમા કરાવવા માટે થોડો સમય આપ્યો હતો અને એ પણ જણાવ્યું હતું કે નોટો ક્યાં ફરતી થઈ શકે છે. વિકલ્પોમાં સોનાની ખરીદીનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. નોટબંધીની જાહેરાત બાદ તરત જ સોનાની ખરીદીમાં જોરદાર ઉછાળો આવ્યો હતો અને કિંમત 3 વર્ષની ટોચે પહોંચી હતી. નવેમ્બર 2016ના રોજ દેશમાં સોનાનો ભાવ 31700 રૂપિયા પ્રતિ 10 ગ્રામને પાર કરી ગયો હતો.